لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ * ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ
. « 1 »
مؤلف : به درستى كه آفريديم جنس آدمى را در نيكوترين تعديلى و راست كردنى در شكل و صورت . . . .
علّامه شعرانى : شايد مراد از
أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ
، قرار دادن نفس ناطقهء قدسيّه است در بدن جسمانى كثيف ، و گرنه بسيارى از حيوانات در جمال صورت از انسان برترند ، مانند طاووس . و
رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ
آمدن اوست در عالم مادّه . « 2 »
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
. « 3 »
مؤلف : مگر آنانكه گرويدهاند و كردهاند عملهاى ستوده و شايسته .
علّامه شعرانى : مستثنى كسانى هستند كه از عالم مادّه باز متوجّه اصل وجود شدند . « 4 »
أَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحاكِمِينَ
. « 5 »
مؤلف : [ از كتاب انوار نقل مىكند كه اين آيه براى تحقيق كلام گذشته است ] .
علّامه شعرانى : خلاصهء سخن آنكه خداوند دليل بر وجوب معاد آورده است كه اگر معاد نباشد ، حكمت خداوند باطل گردد ، چنانكه انسان گاهى به چيزهايى اعتنا ندارد و براى غرضى نزد وى فراهم نشده ، مانند زبالهء خانه و ريزههاى جامه نزد خيّاط و كاغذ باطله ؛ چون در جايى بريزد و از آفت آن نينديشد و هرچه شد ، غم آن را نخورد . امّا به چيزىكه عنايت دارد و براى مقصودى هم فراهم كرده در حفظ آن
هامش
( 1 ) . تين ( 95 ) آيات 4 و 5 .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 10 ، ص 290 .
( 3 ) . تين ( 95 ) آيهء 6 .
( 4 ) . منهج الصادقين ، ج 10 ، ص 290 .
( 5 ) . تين ( 95 ) آيهء 8 .