محمد بن اسحق گويذ : اين آيت در شأن نبتل « 1 » بن الحارث منزل شذ . و او مردي سرخچشم ، درازروى بزرگلب كريه خلقت بوذ . و رسول - صلى اللّه عليه و آله - فرمود :
هركه خواهذ كه بشيطان نگرد ، گو به نبتل بن الحارث نگر » .
و او از رسول - صلّى اللّه عليه و آله - بمنافقان سخنچينى مىكرد . او را گفتند : سخنچينى مكن .
گفت : محمد همه گوش است ، هركس كه با وي سخن گويذ ، او را تصديق كند . آنچه خواهيم ، بگوييم . پس نزد وى آييم و سوگند ياذ كنيم كه ما اين نگفتيم . او ما را تصديق كند . بارى - تعالى - اين آيت منزل فرموذ . « 2 »
ابن عباس گويذ : سبب نزول اين آيت ، آن بوذ كه روزي رسول در ميان صحابه نشسته بوذ . امير المؤمنين درآمذ . رسول - صلّى اللّه عليه و آله - او را نزديك خوذ خواند ، و گفت :
« اى علي ! خذاى - عزّ و جلّ - مرا فرموذ كه ترا نزديك خوذ گردانم ، و هرگز دور نكنم و علم خوذ ترا درآموزانم ، چنانك ياذگيرى و فراموش نكنى » .
جبرييل آمد و آيت آورد :
وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ :
« 3 »
رسول - صلى اللّه عليه و آله - فرموذ :
« أنت اذن واعية لعلمى » ؛
هامش
( 1 ) - ابو الفتوح رازى : نفيل
( 2 ) - طبرى 14 / 325 رقم 16899 ، مجمع 5 / 68 ، ابو الفتوح 6 / 58 ، تبيان 5 / 248 .
( 3 ) - الحاقه / 12 .