18 . آوردن حرف نفى بر سر اسم : هر مالى كه زكات آن داذه است هر جند كه در زير زمين است نه كنز است .
19 . نفى كلمات با قيد نفى : و راه نه دراز .
20 . آوردن حرف نفى بر سر صفت تا معناى ضد آن به دست آيد : و راه نه دراز - راه كوتاه .
21 . حذف فعل با قرينه : تا ايشانرا زبر آرد و پيروز .
22 . آوردن متمّم فعل پس از فعل : مالهاء مردمان مىخورند بناروا و ناشايست .
23 . به كار بردن صيغهء غايب به جاى متكلّم : بخذاى ار توانستيذ ما بيرون آمذيمى غزاة را با شما .
24 . تقديم « مى » بر جزء اوّل فعلهاى مركّب : مىدژوار دارد ، مىبركردانند ، مىانباز خوانند .
25 . آوردن « ياء استمرارى » در آخر فعل : ار توانستيذ ما بيرون آمديمى .
26 . قلب بعض از حروف مانند : مزغ - مغز :
« أُولِي الْأَلْبابِ »
« 1 » : كه خداوندان مزغاند .
27 . فاصله قرار دادن فعل ميان اسم و دعا : محمد كفت صلى الله عليه و سلم .
ابن عباس كفت رضى الله عنه . در تفسير آيهء شريفهء
« وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً . . . »
« 2 » چنين آغاز مىكند : بسر على بندار صيرفى كويد نيسابورى كه بوبكر واسطى كفت كه . . . فرو فرستاد از آسمان آب . [ پس از چند سطر جملهء معترضه به ترجمهء آيه مىپردازد ] .
واژههاى كهن
1 . بىآبان ، بىآب : وار نكند كه او را فرمايم ناجاره در زندان كنند او را از خوارايى ، بىآبان آنكاه او ، خوارى بوذ بىآب .
2 . انار :
« وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْماً . . . »
« 3 » : نيست خداى عزّ و جلّ آن را كه قوم را ضايع
هامش
( 1 ) . بقره / 179 و . . .
( 2 ) . بقره / 22 .
( 3 ) . توبه / 115 .