سؤال ديگرى كه مطرح است اين كه آيا يقين هدف نهايى است ؟
جواب آن است كه در مرتبه يقين هنوز نفى دوئيت و تعدّد نشده است ، لذا انسان نمىتواند به وحدت برسد ، و لذا هنوز انسان به غايت نهايى از هدف نرسيده است ، كه همان « لقا » الهى است ، آنجا كه خداوند متعال مىفرمايد : « فَمَنْ كانَ يرْجُوا لِقاءَ رَبّهِ فَلْيعْمَلْ عَمَلًا صالِحا وَلا يشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبّهِ أَحَدا » « 1 » ؛ « پس هر كه به لقاى پروردگارش اميد دارد ، بايد كارهاى شايسته انجام دهد ، و هيچ كس را در عبادت پروردگارش شريك نكند . »
« رو ويرر » مىنويسد : « هر فردى متعلّق به يك نوع ، با شروع از نقطههايى كه مولّد آن بودهاند به طرف يك سرنوشت پيشبينى شده تكامل پيدا مىكند . . . » . « 2 »
« جان آدلف بوهلر » مىنويسد : « در جهان طبيعت ، به هر سو كه بنگرى نظام و مشيت نمايان است . گويى دنيا به سوى مقصد مشخّصى سوق داده مىشود . اين معنا در عالم اتم كاملًا روشن است » . « 3 »
5 . شرايط براى رسيدن به هدف خلقت انسان
براى رسيدن به شهود قلبى شرايطى لازم است :
- اعتقاد توحيدى و عمل صالح
خداوند متعال مىفرمايد : « فَمَن كانَ يرْجُوا لِقَآءَ رَبّهِ فَلْيعْمَلْ عَمَلا صالِحاً وَلَايشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبّهِ أَحَداً » « 4 » ؛ « پس هر كه به لقاى پروردگارش اميد دارد ، بايد كارى شايسته انجام دهد ، و هيچ كس را در عبادت پروردگارش شريك نكند » .
- تزكيه نفس
خداوند متعال مىفرمايد : « قَدْ أَفْلَحَ مَن زَكَّياها * وَقَدْ خابَ مَن دَسَّها » « 5 » ؛ « كه هر كس نفس خود را پاك و تزكيه كرده ، رستگار شده ؛ و آن كس كه نفس خويش را با معصيت و گناه آلوده ساخته ، نوميد و محروم گشته است » .
- ترك عادات و رسوم و تعارفات
خداوند متعال مىفرمايد : « وَلَايخافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ » « 6 » ؛ « و از سرزنش هيچ ملامتگرى هراسى ندارند » .
- عزم و توكّل بر خدا
خداوند متعال مىفرمايد : « وَعَلَى اللهِ فَلْيتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ » « 7 » ؛ « و مؤمنان ، تنها بر خداوند بايد توكل كنند » .
هامش
( 1 ) - الحقائق ، ص 190 .
( 2 ) - سوره كهف ، آيه 110 .
( 3 ) - حيات و هدفدارى ، ص 3 .
( 4 ) - اثبات وجود خدا ، ص 188 .
( 5 ) - كهف ، آخر آيه 110 .
( 6 ) - شمس ، آيات 9 - 10 .
( 7 ) - مائده ، آيه 54 .