در زمين بماند كسى كه غصب كرده بايد فوراً زراعت يا درخت خود را اگر چه ضرر نمايد از زمين بكند و نيز بايد اجاره زمين را در مدتى كه زراعت و درخت در آن بوده به صاحب زمين بدهد و خرابىهايى را كه در زمين پيدا شده درست كند مثلًا جاى درختها را پركند و اگر به واسطه اينها قيمت زمين از اولش كمتر شود بايد تفاوت آن را هم بدهد و نمىتواند صاحب زمين را مجبور كند كه زمين را به او بفروشد ، يا اجاره دهد و نيز صاحب زمين نمىتواند او را مجبور كند كه درخت يا زراعت را به او بفروشد .
مسأله 2565 - اگر صاحب زمين راضى شود كه زراعت و درخت در زمين او بماند كسى كه آن را غصب كرده لازم نيست درخت و زراعت را بكند ولى بايد اجاره آن زمين را از وقتى كه غصب كرده تا وقتى كه صاحب زمين راضى شده كه زراعت و درخت بماند ، بدهد .
مسأله 2566 - اگر چيزى را كه غصب كرده از بين برود ، در صورتى كه مثل گاو و گوسفند قيمى باشد ( و معناى قيمى و ملاك آن اين است كه خصوصيات هر فردى از افراد آن با فرد ديگر فرق داشته باشد مثل گاو و گوسفند و امثال آنها كه دو تاى آنها در همه چيز در نظر عقلاء يكسان نيستند و فرق نمىكند كه قيمت اجزاى آن با هم فرق داشته باشد يا فرق نداشته باشد ) بايد قيمت آن را بدهد و چنانچه قيمت بازار آن فرق كرده باشد بايد قيمت وقتى را بدهد كه تا آن وقت مال در عهده او بوده است و آن وقت تحويل دادن مال به صاحب آن است ولى اگر قيمت وقت ادا كمتر از قيمتهاى قبلى است بايد در زيادى قيمت با همديگر صلح نمايند ، زيرا بعد از تلف شدن عين مال عوض عين در عهده مىآيد و قيمت در وقت تحويل دادن مال به صاحبش عوض آن مىشود و ضرر زيادهاى كه در وسط پيدا شده و از بين رفته هم بايد جبران شود .
مسأله 2567 - اگر چيزى را كه غصب كرده و از بين رفته مانند گندم و جو مثلى باشد ( و مثلى آن است كه بين افراد آن در نظر عقلاء فرقى نباشد ) بايد مثل همان چيزى را كه غصب كرده بدهد ، ولى چيزى را كه مىدهد بايد خصوصياتش مثل چيزى باشد كه آن را غصب كرده و از بين رفته است .
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 469
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص٤٦٩