كارهاى بيهوده مصرف مىكند صحيح نيست و همچنين كسى كه به حكم حاكم شرع مفلس شناخته شده و از تصرف در اموالش منع شده و يا به سبب ديگرى از تصرف در اموالش منع شده جعاله او صحيح نيست .
مسأله 2229 - كارى را كه جاعل مىگويد براى او انجام دهند ، بايد حرام يا بىفايده نباشد يعنى كارى نباشد كه غرض عقلايى به آن تعلق نگرفته باشد پس جعاله براى كسى كه در شب در جاى تاريكى برود اگر براى تحصيل ملكه شجاعت و بر طرف شدن توهمات و خيالات پوچ باشد صحيح است و اگر چنين نباشد باطل است .
مسأله 2230 - اگر مالى را كه قرار مىگذارد بدهد معين كند مثلًا بگويد هر كس اسب مرا پيدا كند ، اين گندم را به او مىدهم ، لازم نيست بگويد آن گندم مال كجاست و قيمت آن چيست ولى اگر مال را معين نكند مثلًا بگويد كسى كه اسب مرا پيدا كند ده من گندم به او مىدهم ، بايد خصوصيات آن را كاملًا معين نمايد و اگر معين نكرد و كار انجام شد بايد به اندازه ارزش كار او در نظر مردم كه آن را اجرةالمثل گويند مزد بدهد و همچنين است اگر جاعل مزد را معين ننمايد و بگويد هر كه بچه يا مال مرا پيدا كرد پولى به او مىدهم بايد مزد او را به مقدارى كه كار او در نظر مردم ارزش دارد بدهد .
مسأله 2231 - اگر عامل پيش از قرارداد ، كار را انجام داده باشد ، يا بعد از قرارداد ، به قصد اينكه پول نگيرد انجام دهد حقى به مزد ندارد .
مسأله 2232 - پيش از آنكه عامل شروع به كار كند جاعل و عامل مىتوانند جعاله را به هم بزنند .
مسأله 2233 - بعد از آنكه عامل شروع به كار كرد اگر جاعل بخواهد جعاله را به هم بزند اشكال ندارد ولى بايد به مقدار كار عامل از مزدى كه معين شده به او بدهد .
مسأله 2234 - عامل مىتواند عمل را ناتمام بگذارد ، ولى اگر تمام نكردن عمل اسباب ضرر جاعل شود بايد آن را تمام نمايد . مثلًا اگر كسى بگويد هر كس چشم مرا عمل كند فلان مقدار به او مىدهم و دكتر جراحى شروع به عمل كند چنانچه طورى باشد كه اگر عمل را تمام نكند چشم معيوب مىشود بايد آن را تمام نمايد و در صورتى كه
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 399
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص٣٩٩