كينه و حسد و كبر و رياء و عُجب و بدنامى و جهل و ترس و طمع از صفحه قلب خود شستشو بدهيم . سپس قلب را پاك و جلا و آراسته به صفات ملكوتى و اخلاق الهى
« تخلقوا باخلاق الله و اتصفو به صفات الله » « 1 »
از قبيل عدالت و حكمت و شجاعت و تقوى و فضيلت و قناعت و مناعت و صداقت و امانت و سخاوت و حيا و عفت بنمائيم .
پاكيزه كردن نفس ناطقه قدسيه و روح ( و در فرهنگ روز آن را روان خوانند ) « 2 » به آب توبه از آلودگىهاى گناه كوچك و بزرگ آن هم به توبه حقيقى و پشيمانى از گناه و اراده محكم و تصميم قاطع به ترك در آينده ( و اين دو امر ركن توبه است ) . ميسر است . و براى آن شرايط ديگرى نيز گفته شده كه موارد اساسى نيست و عمده در باب توبه همين دو امر است
« التائب من الذنب كمن لاذنب له »
هر كس از روى حقيقت از گناهى پشيمان شد و تصميم بر ترك دائمى آن را گرفت به كلى آن گناه او بخشيده خواهد شد . »
امام رضا ( ع ) فرمودند : حكمت وضوء براى اين است كه بنده در مقابل پروردگار خود پاكيزه باشد و قابل مذاكره و مكالمه گردد و اطاعت امر مولى نموده و از كثيفىها و نجاسات دور و پاك گردد ( و كسالت تن او بر طرف شود ) و خواب از چشم او بيرون رود ؛ تا به پاكى قلب او در مقابل عظمت خالق سرايت كند و سبب وجوب شستن صورت و دستها و مسح سر و پاها آن كه اين اعضاء در نماز بيشتر به كار آيد ، زيرا كه به صورت ، سجده و خضوع مىكند و به دست خود عرض حاجت و گدائى و به سر رو به قبله در حالات نماز مىنمايد و به پاهايش ايستادن و نشستن نماز را انجام مىدهد .
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 58 ، ص 129 .
( 2 ) . مراد از روان همان روح است كه از عالم امر است و علماء پسيكولوژى از معرفت آن عاجزند و حواله به متافيزيك و فلسفه اولى مىدهند .