سوء ظن
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ . . . »
« 1 »
شخصيت هر انسانى همانند مال و جان او محترم است و هتك حرمت اشخاص كمتر از قتل آنها نيست و چهبسا تبعات منفى بيشترى داشته باشد .
قال رسولاللَّه صلى الله عليه و آله :
« انَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَى المُسْلِمِ دَمَهُ وَمالَهُ وَعِرْضَهُ وَانْ يَظُنَّ بِهِ سُوءُ الظَّنِ » « 2 »
نفى و اثبات تطابق ذهن با عالَم خارج ، چهار حالت مىتواند داشته باشد . گاهى هر آنچه به ذهن آمده دقيقاً مطابق خارج بوده و همان چيز ذهنى واقع شده است . و گاهى تطابق خارج و ذهن احتمالى مىباشد . اگر تطابق حتمى باشد ، به آن يقين و علم اطلاق مىشود و اگر تطابق احتمالى باشد چنانچه احتمال تطابق و عدم آن تقريباً مساوى باشد شك گويند و اگر احتمال تطابق بيشتر باشد ( حدود 75 % ) ظن و اگر امكان تطابق كمتر باشد ( حدود 25 % ) وهم اطلاق مىگردد .
بر اين اساس غير از مورد تطابق حتمى ، بقيهء موارد ( وهم ، شك ، ظن ) مشكوك
هامش
( 1 ) - ( حجرات - 12 ) اى مؤمنان از بسيارى از گمانها بپرهيزيد چرا كه برخى از آنها گناه است .
( 2 ) - خداوند خون و مال و آبروى مسلمان را محترم و نيز سوء گمان به وى را تحريم نموده است . ( محجّة البيضاء - جلد 5 - صفحه 268 ) .