توبه
بنابر ظاهر آيهاى كه در جاودانگى قاتل در جهنم مطرح كرديم ، قاتل توبهاى ندارد و اگر توبه كند ، از او پذيرفته نمىشود . اما اين ظاهر ، با عمومات و اطلاقات توبه هماهنگ نيست . طبق اين عمومات هر گناهى و حتى شرك با توبه شستشو مىگردد . و البته خداوند هرگز گناه شرك را بدون توبه نمىپذيرد ولى ساير معاصى ديگر احتمال جلب مغفرت و رحمت خداوند را دارند .
بر اين اساس قاتل اگر توبه نمايد گناه او قابل بخشش مىباشد ، كما اينكه روايات زيادى داريم مبنى بر اينكه حتى قاتل انبياء با توبه بخشوده مىشوند و يا قاتل دختران و زنده به گور نمودن آنها با برخى اعمال حسنه چون احترام به مادر يا خاله و . . . احتمال آمرزش دارند .
البته ناگفته نماند توبه از هر گناهى متناسب با همان گناه است . كسى كه معصيتى مخفيانه انجام داده و تنها به خود ستم كند ، همينكه استغفار نمايد و تصميم برگشت نداشته باشد ، انشاء اللَّه تعالى بخشوده مىشود . ولى كسى كه گناهى مرتكب شده و باعث گشته ديگران به آن معصيت آلوده شوند ، بايد توبهء او موجب ترك معصيت آنان شود . اينكه بدعتى در جامعه گذاشته ، حلالى را حرام و حرامى را حلال نموده است ، نمىتواند تنها زير رختخواب از كردهء خويش پشيمان شود . بلكه مىبايست در ميان همان افراد كه قبلا بدعت را جارى كرده ، عذرخواهى كند و سپس بهدرگاه خداوند انابه نمايد .
كسى كه مرتكب سرقتى شدهاست ، بايستى اموال مردم را به آنها بازگرداند و آنگاه از خداى طلب آمرزش كند . و همچنين آنكه مرتكب قتل شده بايستى خود را براى قصاص در اختيار صاحبان دم قرار دهد و در آن حال استغفار نمايد .
از امام صادق عليه السلام پرسيدند : آيا قاتل عمدى توبه دارد ؟ حضرت فرمودند :
« انْ كانَ قَتْلَهُ لِايمانِهِ فَلاتوبَةَ لَهُ وانْ كانَ قَتْلَهُ لِغَضَبٍ او لِسَبَبٍ مِنْ امْرِ الدُّنْيا فَانَّ تَوْبَتَهُ