« الصواعق الالهية فى الرد على الوهابية » و « فصل الخطاب فى رد محمدبن عبدالوهاب » نوشت و اعتقادات برادرش را غير اسلامى خواند . از افكار محمد در روستاهاى مختلف حجاز استقبال نمىشد و بلكه وى به شدت طرد مىگرديد تا اينكه وى به « درعية » كه حاكمى بهنام محمد بن سعود داشت رفت . اين دو يعنى محمد بن عبدالوهاب و محمد بن سعود دست بهدست هم دادند تا ديگر مناطق را به فرمان خود درآورند . ابن سعود امور اجرايى را عهدهدار بود و ابن عبدالوهاب كارهاى او را شرعى و دشمنانش را كافر مىخواند و خون و ناموس و اموال آنان را مباح مىشمرد . محمد بن سعود ارتشى مجهز نمود و به قبايل اطراف گسيل داشت تا آنها را زير فرمان خود درآورد .
وى از اين راه غنايم بسيارى بهدست آورد ولى پس از چهل سال جنگ و خونريزى از دنيا رفت . پسرش عبدالعزيز با يارى انگليسىها به تاخت و تاز گستردهاى پرداخت و مناطق مختلف « حجاز » را متصرف شد .
محمد بن عبدالوهاب در سال 1206 در 91 سالگى مرد ؛ ولى فتاواى او حربهاى كارى براى آل سعود بود . آنان با همين حربه خونهاى بسيارى بر زمين ريختند تا بتوانند بر جزيرة العرب سيطره يابند .
تسلط موقتى وهابيان در مواجهه با شريف غالب كه از جده با سپاهى عظيم بهسوى « مكه » آمد ، پايان پذيرفت و وهابيون تارومار شدند و عبدالعزيز نيز در سال 1218 كشته شد . بار ديگر بقاياى وهابيان در سال 1220 به « مدينه » تاختند ، و پس از يك سال و نيم محاصره اين شهر ، بر آن استيلا يافتند . با تقويت آل رشيد توسط عثمانيان ، در سال 1230 حكومت دوم وهابيان برچيده شد و رئيس آنان عبداللَّه بن سعود به استامبول برده شد و در آنجا اعدام گرديد .
پس از جنگ جهانى اول عبدالعزيز بن عبدالرحمن كه يكى از نوادگان عبدالعزيز بن محمد بن سعود بود با حمايت انگليسها « رياض » را تصرف كرد و در پى كشتارهاى وسيع در سال 1358 بر « حجاز » سيطره يافت . وى نام حجاز را تغيير داد
اخلاق در قرآن و سنت (فارسى) — صفحة 321
مساهمون: على غضنفرى
ص٣٢١