غضب يكى از دستگيرههاى محكم ابليس براى اغواء بنىآدم است . چه اينكه انسان خشمگين ، بدون احتياج به اغواهاى ديگر ابليس ، با همان هيجانهاى حاصله از غضب ، معاصى ديگر براى او هموار شده و ارتكاب آنها آسان مىگردد .
قال الباقر عليه السلام :
« انَّ هذَا الغَضَبَ جَمْرَةٌ مِنَ الشَّيْطانِ تُوقَدُ فى قَلْبِ ابْنِ آدَمَ ، وَانَّ احَدَكُمْ اذا غَضِبَ احْمَرَّتْ عَيْناهُ وَانْفَتَحَتْ اوْداجُهُ وَدَخَلَ الشَّيْطانُ فيهِ ، فَاذا خافَ احَدُكُمْ ذلِكَ مِنْ نَفْسِهِ فَلْيَلْزَمِ الأرْضَ ، فَانَّ رِجْزَ الشَّيْطانِ لَيَذْهَبُ عَنْهُ عِنْدَ ذلِكَ » « 1 »
رجوع غضب به صاحبش
بخشى از اوصاف غضب را بر شمرديم . اينك يكى از پيامدهاى زيانبار غضب كه توجه به آن در درمان اين بيمارى مفيد است ، مطرح مىنمائيم .
بازگشت غضب به صاحبش از اثرات مهم آن مىباشد ، اين اثر چه از نظر جسمانى و فشار به دستگاه عصبى انسان و در نتيجه شدّت جريان خون و تاثير عميق در سراسر بدن ، و چه از نظر روحانى و تضعيف قوهء عقلانى ، غضبناك را متضرر مىسازد و البته ضرر او بيش از مخاطب مىباشد چه اينكه او در موضع دفاعى قرار گرفته و بدين وسيله برخى عواقب منفى را از خود دور مىسازد .
حضرت امير عليه السلام در اين باره مىفرمايند :
« عُقُوبَةُ الغَضُوبِ وَالْحَسُودِ وَالحَقُودِ تُبْدَءُ بِانْفُسِهِمْ » « 2 »
و باز هم فرمودهاند :
هامش
( 1 ) - اين غضبى كه در وجود شماست ، شرارهاى شيطانى است كه در دل آدميزاد شعله ور مىشود ، و چون كسى از شما خشمگين گردد چشمانش سرخ شود ، و رگهاى گردنش ورم كند شيطان در وجودش داخل شود ، پس اگر كسى از شما از اين حالت خود ترسيد بر زمين بچسبد زيرا وسوسه شيطان در آن حالت از او دور مىشود . ( اصول كافى - جلد 2 - صفحه 304 ) .
( 2 ) - عقوبت خشمگين و حسود و كينهدار به خودشان برمىگردد . ( غررالحكم ) .