امّا مراتب عاليهء وفا به پيمان همان است كه در افعال انبياء الهى مشاهده كرديم .
به هرحال اگر پيمان نقض شود غير از عواقب تكليفى و عذاب قيامت ، تبعات ديگرى نيز بر آن مترتب مىشود كه از جملهء آنها :
1 - تسلط اعداء و دشمنان
يكى از عواقب نقض پيمان تسلط اشرار است . اين اثر در برخى از گناهان كبيرهء ديگر چون ترك امر به معروف هم ديده مىشود .
قال رسولاللَّه صلى الله عليه و آله :
« اذا نَقَضُوا الْعَهْدَ ، سَلَّطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ » « 1 »
2 - قساوت دل
خداى متعال در مورد پيمان شكنى بنىاسرائيل مىفرمايد :
« فَبِما نَقْضِهِمْ مِيثاقَهُمْ لَعَنَّاهُمْ وَ جَعَلْنا قُلُوبَهُمْ قاسِيَةً
. . . » « 2 »
يهود بهواسطه اعمال زشتشان و لجاجت فاسدشان از لطف و كرم خداوند دور شدند و بهواسطه نقض عهدشان خداوند آنان را سنگدل قرار داد .
البته ناگفته نماند كه خداى متعال كسى را گمراه نمىنمايد بلكه اين فعل بندگان است كه آنها را به هدايت يا ضلالت مىكشاند .
مطابق اين آيه شريفه ، نفس پيمان شكنى موجب مىگردد قلب قسى شود .
3 - اعتقاد ضعيف
اثر ديگر خلف وعده ، ضعيف شدن حالت عبوديت و بندگى در مقابل خداوند است . آنكه خلايق خدا را ارزش ندهد ، و وعدههاى خود با آنها را احترام نگذارد ، ارتباطش با خالق نيز تحت تأثير قرار مىگيرد ، زيرا رعايت پيمان از اعتقاد به خدا سرچشمه مىگيرد و ميزان رعايت بستگى به ميزان اعتقاد به او دارد .
هامش
( 1 ) - وقتى عهد را بشكنند خداوند دشمنانشان را بر آنها مسلط مىكند . ( بحار الانوار - جلد 100 - صفحه 46 ) .
( 2 ) - ( مائده - 13 ) ولى بخاطر پيمان شكنى ، آنها را از رحمت خود دور ساخته و دلهاى آنها را سنگين و سخت نموديم .