ستمى ، هدايت ظالم را بطلبد ، و جزاى مظلوميت خود را در آخرت بخواهد ، و فورى زبان به نفرين نگشايد ، چه اينكه عقوبت سريع الهى ، ظالم را تباه مىنمايد و امكان توبه و جلب رحمت را از او سلب خواهد كرد . و البته لازم است مظلوم بيش از حد ستم ، نفرين نكند ، زيرا چهبسا به وسيله نفرينهاى پى درپى و رسيدن عواقب آنها بر ظالم ، خود نيز ظالم و بلكه ظالمتر شود .
قال الصادق عليه السلام :
« انَّ الْعَبْدَ لَيَكُونُ مَظْلُوماً فَلا يَزالُ يَدْعُو حَتّى يَكُونَ ظالِماً » « 1 »
عواقب وضعى ظلم
اثرات ذيل را مىتوان به عنوان پيامدهاى وضعى و غير قابل برداشت ظلم برشمرد .
1 - برگشت ظلم به خودش
سيرهء الهى و سنّت خداوند بر اين اقامه شده است كه هر ستمى را به همان صورت جزا دهد .
قال على عليه السلام :
« مَنْ حَفَرَ لَاخيهِ بِئراً اوْ قَعَهُ اللَّهُ فيهِ » « 2 »
و البته اين پژواك و انعكاس هر عملى است .
« كَما تَدينُ تُدانُ » « 3 »
و لذا آنكه شمشير ستم بر كسى كشد ، با همان شمشير كشته مىشود .
هامش
( 1 ) - شخصى مظلوم ، گاهى آنقدر در نفرين افراط مىورزد كه خود نيز ظالم ميگردد . يعنى نفرين غير متناسب با ظلم و قوىتر از آن مشروع نيست . ( عقاب الاعمال - صفحه 624 ) .
( 2 ) - كسى كه براى برادرش چاهى حفر كند ، خداى او را در همان خواهد انداخت . ( غررالحكم ) .
( 3 ) - همان گونه كه جزا دهى ، به تو خواهند داد . ( نهج البلاغه - خطبه 152 به ترتيب فيض و 153 به ترتيب صبحى ) .