معيار اساسى
متوجه شديم اسراف و اقتار تنها در مقدار مصرف نيست بلكه كيفيت مصرف نيز بايد لحاظ شود . بر اين اساس مثلًا اگر كسى چندين دست لباس دارد و همه را به نوبت و هر كدام را در محل خود مىپوشد ، لباس كار را هنگام كار مىپوشد ، و از لباس بيرون و مجالس رسمى در زمان خاص خود استفاده مىكند ، قطعاً مسرف نيست ، ولى اگر كسى لباس مجالس و محافل خود را هنگام كارگرى در منزل استفاده كند ، مُسرف شمرده مىشود .
« اسحاق بن عمار » مىگويد : از امام كاظم عليه السلام پرسيدم : كسى ده پيراهن دارد آيا اين اسراف است ؟ امام عليه السلام فرمودند :
« لاوَ لكِنْ ذلِكَ ابْقى لِثِيابِهِ وَلكِنَّ السَّرْفَ انْ تَلْبِسَ ثَوْبَ صَوْنِكَ فِى الْمَكانِ الْقَذِرِ » « 1 »
و نيز مثلًا كسى كه انفاق مىكند اگر مورد انفاق را در جاى خود مصرف كند ، هر مقدارى هم بدهد قطعاً اسراف نيست بلكه ممدوح است ، ولى اگر جزئىترين چيز را در مسير معصيت مصرف كند ، اسراف شمرده مىشود .
3 - اسراف در اعمال
از مهمترين مصاديق اسراف ، اسراف در اعمال است و آن هدر دادن بهترين سرمايه يعنى « عُمْر » مىباشد . سرمايهاى كه هيچگاه با اموال و مصارف زندگى و . . .
قابل قياس نيست . قرآن كريم بارها از گناهان تعبير به اسراف نموده است .
در آيهء ذيل از گناه تعبير به اسراف شده است .
هامش
( 1 ) - نه ، اين براى بقاء لباسها بهتر است ، اسراف آنست كه لباس حفظ آبرو را در جاى پستى بپوشى . ( بحار الانوار - جلد 79 - صفحه 317 ) .