علائم رياكار
در اخبار و احاديث براى رياكار علائمى ذكر شدهاست كه از مجموع آنها شش نشانهء زير به دست مىآيد .
1 - نشاط در اعمال ، وقتى كه كسى عمل او را مىبيند و مىشنود .
2 - كسالت و دلتنگى از عمل وقتى كه تنهاست و كسى او را نمىبيند و صدايش را نمىشنود .
3 - خوشحالى درونى از ستايشش و طبعاً اعمالى انجام مىدهد كه امكان ستايش از سوى ديگران داشته باشد .
4 - تكميل و تزئين اعمالى كه نزد ديگران ستوده شود ، او چنين اعمالى با بهترين شكل ممكن انجام مىدهد .
5 - بيان ايراد اعمال ديگران و بىتوجهى و بىرغبتى به شنيدن و ديدن آن اعمال و يا پرهيز از ستايش آنها .
6 - تلاش لفظى و عملى در طرح عمل خود و تحسين آن .
قال على عليه السلام :
« لِلْمُرائى ارْبَعُ عَلاماتٍ ، يَكْسَلُ اذا كانَ وَحْدُهُ وَ يَنْشَطُ اذا كانَ فِى النَّاسِ وَ يَزيدُ فِى الْعَمَلِ اذا اثْنِىَ عَلَيْهِ وَ يَنْقُصُ مِنْهُ اذا لَمْ يُثْنِ عَلَيْهِ » « 1 »
اين علائم ، نيز همگى به نيّت آدمى مربوط هستند و به هيچ وجه آشكار نمىگردند و لذا علائم ريا چون خود ريا ، باطنى است و كسى جز خداوند و رياكار از آن آگاه نيست .
گويند : سه نفر بنامهاى ابراهيم ، موسى و غلام مسجدى را بنا نهادند ، و امام
هامش
( 1 ) - ريا كار چهار حالت دارد : در انجام طاعتش اگر تنها باشد كسل و اگر در جمع باشد با نشاط است ، چون تقدير و تشكر از او به عمل آيد ، بر عملش مىافزايد و اگر مراتب تشكر از او كاسته گردد او نيز از عمل نيكش كم مىكند . ( شرح نهج البلاغه حديدى - جلد 2 - صفحه 180 ) .