شفق ، بلد ، صبح ، ظهر ، عصر و . . از جمله قسمهاى خداى متعال مىباشند كه هر كدام براى بيان نكتهاى مهم و با اهميّت ياد شدهاند . در كلمات نبى خاتم و معصومان عليهم السلام نمونههاى زيادى از سوگند به چشم مىخورد كه همه دلالت بر مشروعيت سوگند مىنمايند . بيان شاهد در اين زمينه بخاطر كثرت چنين سوگندهائى لازم نيست والبته به عنوان نمونه به خبر ذيل توجه كنيد :
« يونس بن يعقوب » از اصحاب امام صادق عليه السلام و از دوستان مورد اعتماد آن حضرت شمرده مىشود . وى وكيل امام كاظم عليه السلام بوده و در زمان امام رضا عليه السلام در مدينه از دنيا رفته است ، گويند : امام شخصاً وى را كفن نموده و تجهيز او را به عهده داشته است . اهل رجال هر چند او را « فطحى » مىخوانند ولى با اين وصف او را از بزرگان فقها و علماء مىدانند . وى مىگويد : حضرت صادق عليه السلام بسيار مىگفتند « واللَّه » . « 1 »
سوگند واجب
اگر اثبات حقّ و بيان مطلبى مهم به سوگند بستگى داشته باشد ، مثلًا با سوگند از پايمال شدن خونى جلوگيرى شود و يا آبروئى محفوظ گردد ، در اين صورت سوگند ، هر چند دروغ باشد لازم و واجب مىشود . البته لازم به ذكر است كه حتىالمقدور بايستى از توريه استفاده كرد . امام صادق عليه السلام در بيان تقسيم انواع قسم ، سوگند دروغ را در مورد ذيل مشمول ثواب مىداند و مىفرمايد :
« فَامَّا الَّذِى يُوجَرُ عَلَيها الرَّجُلُ اذا حَلَفَ كاذباً وَلَمْ تَلْزَمْهُ الكَفّارَةُ فَهُوَ انْ يَحْلِفَ الرَّجُلُ فى خَلاصِ امْرَءٍ مُسْلِمٍ اوْ خَلاصِ مالِهِ مِنْ مُتَعَدٍّ يَتَعَدّى عَلَيْهِ مِنْ لِصٍ اوْ غَيْرِهِ » « 2 »
هامش
( 1 ) - ( وسايل الشيعه - جلد 16 - صفحه 142 ) . فطحيه به گروهى اطلاق مىشود كه بعد از امام صادق عليه السلام ، پيرو عبداللَّه افطح ، فرزند ديگر آن حضرت شدهاند .
( 2 ) - وامّا آن سوگند دروغى كه اجر و پاداش دارد و كفاره نيز ندارد ، سوگندى است كه انسان براى خلاصى مسلمانى يا رهائى اموال وى از تجاوزگرى خواه دزد يا غير آن ، ياد كند . ( وسايل الشيعه - جلد 16 - صفحه 163 ) .