« انَّ اهْلَ الجاهِلِيَّةِ كانَ مَنْ قَولِهِمْ كَلّا وَابيكَ وَ بَلا وَابيكَ ، فَامِرُوا انْ يَقُولُوا : لاواللَّهِ وَبلى واللَّهِ » « 1 »
حضرت امير عليه السلام در خصوص عدم اعتبار و بىاثر بودن سوگند به غير خدا مىفرمايند :
« اذا قال الرّجُلُ : اقْسَمْتُ اوْ حَلَفْتُ فليْسَ بِشَىءٍ حَتّى يَقُولَ : اقْسَمْتُ باللَّهِ او حَلَفتُ باللَّهِ » « 2 »
و امام صادق عليه السلام فرموده است :
« الَيمينُ الَّتى تُكَفَّرُ انْ يَقُولَ الرَّجُلُ : لاوَاللَّهِ ونَحُوُذلِكَ » « 3 »
اكنون جاى پاسخ به اين سؤال است كه با توجه به سوگندهاى خداوند به اشياء مختلف چون فجر ، شفق ، ضحى ، عصر ، ليل ، صبح و . . . ، چگونه قسم خلايق به غير خداوند صحيح نيست ؟
در پاسخ اين سؤال بايد گفت : بندگان خداوند تنها جايز است به معبود خويش قسم ياد كنند ، امّا ربّ جليل كه معبودى غير او نيست ، مىتواند به خود و يا هر كدام از آفريدههايش سوگند داشته باشد ، امام باقر عليه السلام در پاسخ همين سؤال فرمودهاند :
« انَّ للَّهَ عزَّوَجَلَّ انْ يُقْسِمَ مِنْ خَلْقِهِ بِما شاءَ ولَيْسَ لِخَلْقِهِ انْ يُقْسِمُوا الّا بِهِ » « 4 »
هامش
( 1 ) - همانا عرب جاهلى تكيه كلامش « نه به جان پدرت و بلى به جان پدرت » بود لذا دستور داده شد بگويند : نه به خدا و بلى به خدا . ( وسايل الشيعه - جلد 16 - صفحه 172 ) .
( 2 ) - اينكه كسى بگويد قسم خوردم كافى نيست ، بلكه بايد بگويد به خدا قسم خوردم . ( وسايل الشيعه - جلد 16 - صفحه 171 ) .
( 3 ) - قسمى كفاره دارد كه انسان بگويد ، نه به خدا و نحو اين . ( وسايل الشيعه - جلد 16 - صفحه 195 ) .
( 4 ) - خدا مىتواند به هركدام از مخلوقانش سوگند ياد كند ولى خلايق نمىتوانند به غير از خالق خود به كسى سوگند بخورند . ( وسايل الشيعه - جلد 16 - صفحه 191 ) .