قصد ندارد والبته احتمال مىرود حرام باشد بهخاطر عمومات حرمت دروغ شوخى و وصيت پيامبر به حضرت ابوذر كه گذشت . « 1 »
تحريص بر دروغ
از جمله محرّمات ، ترغيب و تشويق ديگران به دروغگوئى است . بيان دروغ از سوى كسانى كه پرچم هدايت جامعه را به دست گرفتهاند ، دستور به دروغ از طرف رؤسا و بزرگان جامعه ، بىتوجهى به دروغ ديگران در اجتماع و نهى ننمودن از منكر ، عدم توجه والدين به دروغهاى سطحى و كوچك در محيط خانواده از سوى فرزندان ، مخفى كارى و پردهپوشى بر اعمال و رفتارهاى بدور از انتظار از سوى پدر و مادر و . . . همه موجباتى براى ترغيب و تشويق ديگران به معصيت دروغ هستند .
در مورد داستان حضرت يوسف عليه السلام بر اساس بيانى كه از حضرت رسالت صلى الله عليه و آله رسيده است ، شايد بتوان گفت كه : فرزندان يعقوب اصولًا اين توجيه به ذهن آنها خطور نكرده بود كه دريده شدن يوسف به وسيله گرگ را مطرح كنند . شايد اگر به دنبال توجيهى مىگشتند به سادگى توان يافتن چنين توجيهى براى عمل خود نداشتند . ولى وقتى پدر به آنها گفت : مىترسم گرگ ، يوسف را بخورد . اين توجيه در ذهن آنها جرقه زد و در برابر پدر همين را مطرح كردند كه « فَاكَلَهُ الذِّئبُ » اينك به متن بيان آخرين پيامبر خدا توجه كنيد :
« لا تُلَقِّنُوا النّاسَ فَيَكْذِبُونَ ، فَانَّ بَنى يَعْقوبِ لَمْ يَعْلَمُوا انَّ الذِّئْبَ يَأكُلُ الْانْسانَ ، فَلَمّا لَقَّنَهُمْ
« إِنِّي
. . .
أَخافُ أَنْ يَأْكُلَهُ الذِّئْبُ »
قالوا :
« أَكَلَهُ الذِّئْبُ »
« 2 »
هامش
( 1 ) - ( مكاسب محرمه - صفحه 50 ) . سفارش پيامبر صلى الله عليه و آله به ابوذر رحمه الله در انتهاى موجبات دروغ از بحث گذشته آمده است .
( 2 ) - به مردم تلقين نكنيد تا دروغ گويند . همانا فرزندان يعقوب عليه السلام نمىدانستند كه گرگ انسان را مىخورد ، ( يا نمىدانستند اين توجيه را به كار برند ) ولى وقتى پدر آنها را تلقين كرد و گفت : مىترسم گرگ او را بخورد ، گفتند : گرگ او را دريده است . ( كنزالعمال - 8228 ) .