قال الصادق عليه السلام :
« لاتَغْتَرّ بِقَوْلِ الْجاهِلِ وَ لابِمَدْحِهِ فَتَكَبَّرَ وَ تَجَبَّرَ وَ تُعْجِبَ بِعَمَلِكَ ، فَانَّ افْضَلَ الْعَمَلِ ، العِبادَةُ وَ التَّواضُعُ » « 1 »
در بيان شرايط دوست نيز دوستى سالمتر است كه رفيقش را در پرتگاه گناه عجب قرار ندهد . او را در پيش رو مدح نكند و يا چنان كند كه به گوششنرسد .
قال على عليه السلام :
« انَّما يُحِبُّكَ مَنْ لايَتَمَلَّقُكَ وَ يُثْنى عَلَيكَ مَنْ لايُسْمِعُكَ » « 2 »
و چه كم هستند آنان كه كمتر تحت تأثير مداحىها قرار مىگيرند و البته آنكه نسبت به ستايشهاى خلايق بىتوجه بود و حتّى در زمان خلافتش به شدّت از آن بيزارى مىجست و اصلًا متأثر واقع نمىشد ، على عليه السلام بود .
آن حضرت در پاسخ كسى كه از وى ستايش مىكرد ، فرمودند : هركس خداى را از همه چيز برتر مىداند ، بايد غير او در مقابل ديدگانش اندك تصور شود ، و هركس بيشتر مشمول احسان خداى قرار گرفته به اين شايستهتر است ، و بدانيد :
« انَّ مِنْ اسْخَفِ حالاتِ الْوُلاةِ عِنْدَ صالِحِ النَّاسِ انْ يَظُنَّ بِهِمْ حُبُّ الْفَخْرِ وَ يُوضَعَ امْرُهُمْ عَلَى الْكِبْرِ ، وَ قَدْ كَرِهْتُ انْ يَكُونَ جالَ فى ظَنِّكُمْ انّى احِبُّ الْاطْراءَ وَ اسْتماعَ الثَّناءِ وَ لَسْتُ بِحَمْدِ اللَّهِ كذلِك » « 3 »
هامش
( 1 ) - به سخن نادان و به مدح او فريفته مشو كه تكبر كنى و مغرور شوى و كارت را بپسندى ، براستى بالاترين اعمال ، عبادت خدا و فروتنى است . ( بحار الانوار - جلد 78 - صفحه 283 ) .
( 2 ) - دوستدار واقعى تو كسى است كه تملق تو نگويد و ثناگوى تو كسى است كه آن را به گوش تو نرساند . ( غرر الحكم ) .
( 3 ) - از بدترين حالات زمامداران نزد بندگان صالح خداوند اين است كه گمان برده شود آنان فريفتهء تفاخر شده و كارشان شكل برترى جوئى به خود گرفته است ، من از اين ناراحتم كه حتى به ذهن شما خطور كند كه من مدح و ستايش را دوست دارم و از شنيدن آن لذّت مىبرم . من به حمد اللَّه چنين نيستم . ( نهج البلاغه - خطبهء 207 به ترتيب فيض و 216 به ترتيب صبحى ) .