ثانيا : در اين آيه ، ازدواج مشروع شمرده شده و ازدواج موقت ، ازدواج شرعى است .
ثالثا : اين آيه ، مكى است و آيهى ازدواج موقت ، مدنى است ؛ چگونه آيهاى كه پيشتر نازل شده ، مىتواند ناسخ آيهى بعد باشد ؟
3 - آيهى ازدواج موقت با آيهى عده ، نسخ شده است ؛ در اين آيه آمده است :
فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَ أَحْصُوا الْعِدَّةَ وَ اتَّقُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ . .
. « 1 »
« در زمان عده ، آنان را طلاق گوييد و حساب عده را نگهداريد و از خدايى كه پروردگار شماست بترسيد . »
اين شبهه نيز وارد نيست ؛ زيرا اين آيه ، پايان هر نوع ازدواجى را مشروط به طلاق ننموده است ؛ آرى ، ازدواج دائم با طلاق فسخ مىشود ؛ ولى در ازدواج موقت ، چون مدت معين است ، و پايان زمان آن از پيش معلوم است ، لازم نيست چيزى بعدا آن را به هم بزند ، و لذا نيازى به طلاق ندارد .
4 - آيهى ازدواج موقت به نهى پيامبر ، نسخ شده است .
پاسخ : در مجامع اهل سنت ، رواياتى آمده است كه پيامبر از ازدواج موقت نهى كرده است . در برخى از اين روايات زمان نهى ، « حديبيه » ، فتح « مكه » ، غزوه « تبوك » و حجة الوداع ، مطرح شده است . در روايتى نيز آمده است كه سه بار حكم ازدواج موقت مباح و سپس نسخ مىشد و . . . « 2 »
اين روايات ، علاوه بر ضعف سند و دلالت ، توان نسخ آيهى قرآن را ندارند ؛ از اين گذشته ، توان معارضه با روايات جواز را هم ندارند ؛ بلكه اين روايات ، تنها براى تصحيح فرمان عمر بن خطاب آمده است . متأسفانه از عادات غلط برخى ، در صدر اسلام اين بود كه به جاى اينكه قرآن را اصل قرار دهند و كلام ديگران را توجيه كنند ،
هامش
( 1 ) - طلاق ، 1 .
( 2 ) - ر . ك : احكام القرآن جصاص ، ج 2 ، ص 185 ؛ تفسير قرطبى ، ج 5 ، ص 130 .