اظهار تمايل كرده و غيرآن را رها مىكنيم .
البته اينكه حضرت امير عليه السلام ، سپاه معاويه را
« اخواننا فى الاسلام »
مىخواند به اعتبار اساس تفكّر آنهاست ، و الّا آن زمان كه آنها در مقابل حقّ ايستادند ، از دين خارج شده بودند و هيچگونه فرقى بين آنها و مشركين در لزوم قتلشان وجود نداشت ، بديهى است چون اعتقاد اسلامى داشتند ، همهء آنچه در جنگ با كفار و مشركان جايز مىباشد ، در مورد آنان مشروع نبود ، مثلا اسارت بازماندگانشان جايز نبوده و مردان و زنانشان غلام و كنيز نمىشدند .
كمااينكه در جنگ جمل حضرت امير عليه السلام پيشنهاد اصحابش مبنى براسارت اسراء و كنيزى و غلامى اصحاب جمل را نپذيرفت . آنها وقتى به حضرت امير عليه السلام گفتند چگونه خونشان برما مباح و اموالشان حرام باشد . حضرت به جهت اينكه اصحابش قانع شوند و فرق اين جنگ با ساير جنگها را بفهمند ، فرمود : خوب از عايشه شروع مىكنيم تا ببينيم قرعه او به نام چه كسى اصابت مىكند ! آنگاه بود كه سپاهيانش متوجّه حقيقت شدند و از اصرار بر پيشنهادشان دست برداشتند .
علاوه بر تأكيد حضرت عليه السلام براتحاد ، اختلاف در نظرات و فتاواى فقهى نيز قابل پذيرش نيست ، حضرت امير عليه السلام در خطبه 18 اينگونه اختلاف را بهشدت مورد مذمت قرار مىدهد ، و مىفرمايد :
« تَرِدُ عَلَى أَحَدِهِمُ الْقَضِيَّةُ في حُكْمٍ مِنَ الْأَحْكَامِ فَيَحْكُمُ فِيهَا بِرَأْيِهِ ، ثُمَّ تَرِدُ تِلْكَ الْقَضِيَّةُ بِعَيْنِهَا عَلَى غَيْرِهِ فَيَحْكُمُ فِيها بِخِلافِ قَوْلِهِ ، ثُمَّ يَجْتَمِعُ الْقُضَاةُ بِذلِكَ عِنْدَ الْإِمَامِ الَّذِي اسْتَقْضَاهُم ، فَيُصَوِّبُ آرَاءَهُمْ جَمِيعاً - وَإِلهُهُمْ وَاحِدٌ ! وَنَبِيُّهُمْ وَاحِدٌ ! وَكِتَابُهُمْ ، وَاحِدٌ ! أَفَأَمَرَهُمُاللَّهُ - سُبْحَانَهُ - بِالِاخْتِلَافِ فَأَطَاعُوهُ ! أَمْ نَهَاهُمْ عَنْهُ فَعَصَوْهُ ؟
أَمْ أَنْزَلَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ دِيناً نَاقِصاً فَاسْتَعَانَ بِهِمْ عَلَى إِتْمَامِهِ ؟ أَمْ كَانُوا شُرَكَاءَ لَهُ ، فَلَهُمْ أَنْ يَقُولُوا ، وَعَلَيْهِ أَنْ يَرْضَى ؟ أَمْ أَنْزَلَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ دِيناً تَامًّا فَقَصَّرَ الرَّسُولُ صلى الله عليه و آله عَنْ تَبْلِيغِهِ
حكومت اسلامى در نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 213
مساهمون: على غضنفرى
ص٢١٣