مردم را با رحمت پروردگار مقايسه مىكند او رحمت پروردگار را بر گناهان غالب مىبيند ؛ زيرا رحمت خدا بر همه اشيا سبقت و غلبه دارد . زين العابدين عليه السلام رحمت خدا را در نظر مىگيرد ، مىبيند با اين همه لطف و رحمت و احسانى كه خدا دارد ، بايد همه مردم بهشتى بشوند . تعجب از كسانى است كه با سعه رحمت پروردگار به سوى جهنم مىروند و جهنمى مىشوند . پس اين دو جمله را كه شما شنيديد مىبينيد ، زين العابدين عليه السلام در بارهء رحمت مىگويد : عجب نيست اگر همه مردم بهشتى شوند ؛ زيرا كه مقتضاى رحمت او اين است . عجب در اين است كه با آن وسعت رحمت اللَّه ، در روايت دارد ، آن قدر روز قيامت رحمت خدا شامل حال بندگانش مىشود كه حتى شيطان لعين هم در طمع مىافتد كه شايد دامنه رحمت او شيطان را هم بگيرد و او هم بهشتى بشود . بالاخره جنبه رحمانيت در اللَّه بسيار قوى است و همچنين به ما مىگويد :
« تخلّقوا باخلاق اللَّه » ، يعنى بايد ما هم جنبه رحممان بر جنبه غضبمان قوىتر باشد .
در روايت دارد روزى پيامبر گرامى در مسجد بودند يا تشريف مىبردند ، در كوچه و خيابان ديد عدهاى دور شخصى را گرفتهاند و دارند مىگويند و مىخندند ، گفت : چه خبر است ؟ گفتند : اين ديوانه است ، بچهها و جوانها دورش را گرفتهاند .
فرمود : اين ديوانه نيست . اين مريض و مبتلاست ، اين را ببريد در بيمارستان معالجه كنيد . گفتند : يا رسول اللَّه ، پس ديوانه كيست ؟ فرمود : ديوانه كسى است كه خدا در مقابلش حاضر است و خدا او را مىبيند و او گناه مىكند . ديوانه چنين فردى است .
اين است ديوانه كه برويد و به او ترحم كنيد ؛ يعنى اگر شما يك انسانى را ديديد كه گناه مىكند ، ترحم اقتضا مىكند كه نهى از منكرش كنى ، هدايتش كنى .
و اين صفت ترحم بايد در انسان اين نحوه اثر بگذارد كه اگر ديديد كسى واجبش ترك مىشود ، بايد عنوان دلسوزى شما را وا دارد كه به سوى او برويد و موعظه كنيد و دعوت كنيد ؛ برادر شماست ، خواهر شماست . به آنان بگوييد ، بياييد به سوى حق وظيفه انسانى و اسلامى ، انسان اين است كه ترحم كند و به سوى حق دعوت كند . در روايات اين مطلب وارد شده در وقتى كه جنگ احد پيشامد كرد ( جنگ احد جنگى
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 279
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٧٩