است كه حضرت على عليه السلام از آن با تعظيم ياد مىكند و مىفرمايد :
وَ تَزْعُمُ أَنَّكَ جِرْمٌ صَغِير وَ فِيكَ انْطَوَى الْعَالَمُ الْأَكْبَر ؛
اى انسان ، آيا مىپندارى كه جرم كوچكى هستى ؟ در حالى كه در تو عالم بزرگتر جمع شده است !
شما موجودات عظيم و والايى هستيد ! در خود بنگريد و در كتاب نفس خويشتن مطالعه كنيد ! گاهى تنها بنشينيد و در سوابق و لواحق خويش تأمل كنيد كه ساعات تفكر آدمى از بهترين ساعات و از مهمترين عبادات او به شمار مىرود .
كَانَ أَكْثَرُ عِبَادَةِ أَبِى ذَرٍّ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ خَصْلَتَيْنِ التَّفَكُّرَ وَ الِاعْتِبَار ؛
مهمترين عبادت ابوذر اين بود كه گاه مىنشست و در احوال خويش و در صنايع پروردگار تفكر و تأمل مىكرد .
پيامبر مكرم اسلام مىفرمايد :
إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَكَارِمَ الْأَخْلَاق ؛
من مبعوث شدم كه مكارم اخلاق را تكامل بخشم .
يك صد و بيست و چهار هزار انسان معصوم آمدند تا اين موجود را به دنيا معرفى كنند و در تكامل اخلاق او بكوشند ! كار همه ناقص بود و آنان نتوانستند به هدف خويش برسند ، اما من آمدهام اين موجود را تكامل ببخشم و در اخلاق او يك تحول اساسى ايجاد كنم .
در دعاهاى امام سجاد عليه السلام نيز مضامين عالى گرانقدرى وجود دارد كه عنايت اينان را به تكامل و ترقى خويش نشان مىدهد :
اللَّهُمَّ تَقَبَّلْ مِنِّى وَ أَعْلِ ذِكْرِى وَ ارْفَعْ دَرَجَتِى وَ حُطَّ وِزْرِى .
شما نيز اگر در راه حق گام برداريد ، تمام مسائل زندگى خويش به عبادت خداى تبارك و تعالى مبدّل ساختهايد .
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 355
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٥٥