26 . اخلاق اسلامى ( ابزار تقويت روح )
يكى از موضوعات مهمى كه در علم اخلاق بايد بدان پرداخت ، عنوان مباحث است .
بدين ترتيب كه آيا مطالب مورد بحث ما درس اخلاق است ؟ موعظه اخلاقى است ؟ و يا خطابه اخلاقى ؟ و آيا مطالب مطروحه از مقوله تاريخ است ؟ تفسير است ؟ يا فقه و اصول و سخنرانى خالص و خطابه خالص ؟ كداميك از اينها مورد بحث ما هستند ؟
براى ورود در اين بحث ، لازم است مطالبى را به عنوان مقدمه مطرح كنم .
علم اخلاق - چنان كه قبلًا نيز اشاره شده است - داراى موضوع ، مسائل ، و هدف و غرض است ؛ همانطور كه ساير علوم نيز خالى از اين سه عنوان نيستند . موضوع يك علم چيزى است كه در اطراف آن و از عوارض و صفات آن بحث شود ؛ چنان كه سخن از موضوع علم اخلاق ، يعنى روح و روان آدمى برود ، فهم و درك چنين موضوعى نيز خالى از تنبّه و موعظه نيست . انسان به فكر فرو مىرود كه موضوعى با چنين درجهاى از اهميت چگونه مورد غفلت انسان قرار گرفته و جز عده قليلى هيچ كس توجه شايستهاى به چنين امر مهمى ندارد .
در علم اخلاق ما از موجودى بحث مىكنيم كه حال در وجود ماست و جايگاهش بدن آدمى است . اين موجود در لسان عرب اسماى مختلفى دارد كه هر يك حكايت از بُعدى از ابعاد عجيب و غريب او مىنمايد . گاهى او را روح مىخوانند و گاهى به آن ، نفس اطلاق مىكنند . گاه او را قلب مىخوانند و گاه عقلش مىگويند . گاهى نيز