16 . اخلاق اسلامى ( روح ربانى )
گفتار خويش را در بارهء روح آغاز مىكنيم كه چگونه آن را اصلاح كنيم و صلاح و فسادش را تشخيص دهيم .
اين مطلب مهمى است كه راه تربيت روح و نفس چيست ؟ و يكى از اوجب واجبات براى هر انسانى اين است كه در خويشتن تأمل كند و در صلاح و فساد كتاب نفس خويش مطالعه كند و در گذشته و حال و آينده خويش دقت نمايد . البته جهان هستى همچون نهر روانى است كه مبدأ و منتهايى دارد و ما همه در اين مسير حركت مىكنيم ؛ چه بخواهيم و چه نخواهيم . همه انسانها همانند مسافرين يك قطار هستند كه از مبدئى حركت كرده و به سوى مقصدى طى طريق مىكند . مسافرين اين قطار مختلفاند ؛ عدهاى خوابند و عدهاى بيدار ؛ عدهاى مشغول مطالعهاند و عدهاى سرگرم نماز و راز و نياز با حضرت حق ؛ عدهاى نيز مىگويند و مىخندند و به غفلت عمر مىگذرانند . اما در عين حال ، اين قطار مىرود تا به مقصد برسد و آنجاست كه بانگ رحيل مىآيد و به تعبير حضرت حسين بن على عليه السلام :
ما أقرب الوعد من الرحيل * و كلّ حىّ سالك سبيل
حسين بن على ، غير آن كه حسين است و بزرگ است و عزيز است ، اديب نيز هست .
چه نزديك است هنگام وعده رحيل و كوچ ، كه بايد همه زندگان بدين طريق پاى نهند .