بر پا مىشود و كمالات و درجات عند اللَّه آشكار مىگردد ، آن گاه آدمى متوجه مىشود كه چه قدر از عمر خويش را تلف نموده است و چه مراحلى را مىتوانسته بپيمايد و نپيموده و تا چه حد از كاروان كمالات به دور مانده است ؛ اما افسوس كه در آنجا ندامت و پشيمانى سودى ندارد ! حضرت امير در اين حديث چنين مىفرمايد :
إِنَّ الْبَهَائِمَ هَمُّهَا بُطُونُهَا وَ إِنَّ السِّبَاعَ هَمُّهَا الْعُدْوَانُ عَلَى غَيْرِهَا ؛
يعنى بهائم براى شكم خويش تلاش مىكنند و همت سباع و درندگان صرف دشمنى با غير خويشتن مىگردد .
گروهى از حيوانات بهائم نام دارند كه تمام هدف آنان در زندگى خور و خواب و شهوت است و جز اين هدفى ندارند . دسته ديگر سباع هستند كه سبعيت آنان با حمله و زد و خورد و دريدن و امثال اينها اشباع مىگردد . امّا آنچه موجب تعجب مىگردد ، اين است كه گاهى انسانها نيز در رديف سباع و بهائم قرار مىگيرند و مقصود و اهداف مختلف پيدا مىكنند . به آيات اول تا چهارم سوره ليل دقت كنيد . خداوند پس از سوگندهاى متعددى - كه ياد مىكند - مىفرمايد :
« إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى » ؛
يعنى شما انسانها نيز ( همانند بهائم وسباع ) قصدهاى مختلف داريد .
گاه تلاش شما به نفع خود و ديگران است و گاه به ضرر خويشتن و سايرين اقدام مىورزيد . براى نقصان انسان همين بس كه به اين دو مرض مهلك گرفتار شود ؛ يعنى تمام تلاش او همچون بهائم مصروف شكمش گردد و يا چونان سباع دشمنى با غير خويش .
شما جامعه كنونى بشر را در نظر بگيريد ؛ انسانهايى كه آفريده شدهاند تا طيران كنند و از ملائك بالاتر روند ، آن قدر سقوط كردهاند كه در اين جهان يك باغ وحش عمومى را تشكيل دادهاند .
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 162
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص١٦٢