پاسخ به سؤالات اخلاق اسلامى
تذكر : در اين قسمت از بحث ، حضرت آية اللَّه مشكينى به سؤالات اخلاقى - كه از جانب اقشار مختلف به دست ايشان رسيده است - پاسخ فرمودهاند . ما ضمن درج سؤالات ، توجه شما را به پاسخ آنها معطوف مىداريم :
حقيقت دل چيست ؟ و چرا دل انسان در اثر گناه مىميرد ؟
* كلمه دل فارسى است و در زبان عرب از آن به عنوان قلب ، نفس ، روح ، عقل و صدر نيز ياد مىكنند . قلب انسان با گناه مىميرد ؛ يعنى اگر انسان گناهان زيادى را مرتكب شود ، قلب او حساسيت خود را نسبت به معارف الهى از دست مىدهد و ارتكاب گناهان در نظر او آسان جلوه مىكند و اين مرگ دل است . مهمترين مرگها نيز مرگ دل است . در روايات نيز - كه به « موبقات » اشاره مىشود و از هلاك كنندهها نامى برده مىشود - مراد هلاكت قلب است . گناه قلب انسان را مىكشد و انسان گناهكار مرده دل است . اما با همه اين تفاصيل ، خداوند نيرويى به انسان عطا كرده است كه مىتواند احياى اموات كند ؛ يعنى قلوب مرده را زنده نمايد .
دوستان عزيز ، مقدارى مواظبت كنيد ، به خودتان زحمت بدهيد ، گناه نكنيد و به واجبات و مستحبات عمل كنيد . آن گاه مىتوانيد در احياى قلوب خود و ديگران نقش مهمى را ايفا نماييد .
آيا عمل به رسالهء توضيح المسائل براى رسيدن به كمال كافى است يا خير ؟
* توضيح المسائل واجبات و محرمات را نوعاً بيان كرده است . اما اگر شما بخواهيد تنها به توضيح المسائل عمل كنيد ، كافى نيست . شما بايد مقدراى از وقت خود را به مستحبات اختصاص دهيد . با قرآن سر و كار داشته باشيد و به مداومت بر تلاوت قرآن بسيار مواظبت كنيد . تنها عمل به توضيح المسائل براى انسان والايى كه مىخواهد خليفة اللَّه فى الارض شود و به كمال مطلوب برسد ، كافى نيست ؛ بلكه به شرايط جامعترى نياز است .