[ فصل اوّل ] : زمين و تقسيمات آن
بحث دربارهء زمين ، در چهار بخش زير انجام مىيابد :
1 . اقسام زمين .
2 . شروط احيا و بيان حَد و چگونگى آن .
3 . امكنه و جايگاههاى عمومى و اشتراكى .
4 . معادن روى زمينى و زيرزمينى .
بخش اوّل : [ اقسام زمين ]
قطعات روى زمين ، از يك نظر ، به چهار قسمت تقسيم مىشود : مَوات اصلى ، آباد اصلى ، مَوات عارضى ، آباد عارضى .
امّا قسم اوّل كه « مَوات بالأصالة » ناميده مىشود ، مراد از آن زمينى است كه دست بشر بدان نرسيده و تصرّف و احيايى در آن انجام نيافته ؛ و يا اگر انجام يافته ، فعلًا احيا كنندهء آن معلوم نيست .
در اين قسم ، بايد مسائل زير ، مورد بررسى قرار گيرد :
مسئلهء 1 . مالكيّت تام و دايمى همهء زمين از آن امام و رهبر معصوم است ، به ملاك ولايت وى بر جوامع بشرى و حكومت او بر ساكنان زمين .
دليل بر مدّعاى فوق ، روايتهاى زير است :
1 .
الإمام العسكري عليه السلام : كتب إليه رجلٌ : جعلت فداك ، روي لنا أن ليس لرسول اللَّه صلى الله عليه و آله من الدنيا