مىشود ؛ و اگر عقلش را ناقص كند ، حساب تخمينى نقصان را از ديه ضامن است ؛ مثلًا رفتن نصف عقل ، سبب ضمان نصف ديه ؛ و رفتن يك چهارم آن ، سبب ضمان يك چهارم ديه مىشود .
در استقرار ديه به عهدهء جانى ، بايد زوال عقل ثابت گردد ؛ و اگر مورد شكّ و ترديد شود ، گفته شده : بايد يك سال صبر كند تا حقيقت مطلب ، روشن گردد .
صنف دوم : قوّهء شنوايى ( سامعه )
كسى كه قوّهء شنوايى انسانى را از بين ببرد ، به طورى كه معالجهپذير نباشد ، ديهء كامل او را ضامن مىشود ؛ و در زوال شنوايى يك گوش ، نصف ديه است ؛ و اگر قوّهء سامعه ، ناقص شود ، به حساب تخمينى ، از مجموع ديه ، مأخوذ مىشود .
صنف سوم : قوّهء بينائى ( باصره )
ديهء فاسد كردن نور هر دو چشم يك انسانى ، به طورى كه نابينا گردد ، ديهء كامل او ؛ و ديه از بين بردن ديد يك چشم ، نصف ديهء كامل است .
صنف چهارم : قوّهء بويايى ( شامّه )
ديهء فاسد كردن قوّهء شامّه به طورى كه بويى را درك نكند ، ديهء كامل انسان است ؛ و در نقصان آن ، رجوع به نظريّهء حاكم مىشود .
صنف پنجم : قوّهء ذائقه
ديهء از بين بردن قوّهء ذائقه كه هيچ طعمى را درك نكند ، ديهء كامل انسان است - 750 مثقال طلا - و كم شدن آن را بايد با تخمين و حدس ، تعيين نمود .
صنف ششم : قوّهء شهوت
كسى كه به واسطهء زدن يا دارو ، قوّهء جماع كسى را باطل كند كه انزال مَنى متعذّر گردد ، بايد ديهء كامل يك انسان را به او بپردازد ( 750 مثقال طلا ) .
صنف هفتم : قوّهء صوت
ديهء باطل كردن صداى كسى كه جوهرهء صوتش زايل شود ، ديهء كامل انسانى است .