نوع نوزدهم : ديهء شكستن استخوان
هر عضوى كه ديهاى مخصوص دارد ، در شكستن استخوان آن ، يك پنجم ديه آن عضو ، ثابت مىشود ؛ و اگر بعداً بهبود يابد 45 ديهء شكستن است ؛ مثلًا در شكستن استخوان بازو 75 مثقال طلا و اگر خوب شود 60 مثقال است ؛ زيرا ديهء كامل بازوى انسان 375 مثقال طلا است .
در هر عضوى كه ديهاى معيّن دارد ، اگر گوشت روى آن از استخوان كنده شده ، استخوانش آشكار شود ، يك چهارم ديهء شكستن استخوان آن ثابت مىشود ؛ مثلًا اگر استخوان بازو آشكار شود ، ديهء آن 1834 مثقال طلاى مسكوك است .
در خرد شدن استخوان هر عضوى ، يك سوم ديهء آن ؛ و اگر بهبود يابد ، چهار پنجم ديهء خرد شدن ، ثابت مىشود .
[ نوع بيستم : ديهء ازالهء بكارت و پاره كردن مثانهء زن ]
كسى كه با انگشت خود ، بكارت دخترى را زائل كند ، مقدار مهريّهء امثال او را به او ضامن مىشود ؛ و اگر مثانهء او را پاره كند كه نتواند بول خود را نگهدارد ، ديهء كامل يك زن را بايد بدهد .
قسم سوّم : « 1 » ديات منافع
همچنان كه بريدن يا فاسد كردن هر عضوى از اعضاى بدن ، ديهاى مخصوص به خود يا به نحو عموم دارد ، براى فاسد كردن و از بين بردن منافع هر عضوى نيز ديهاى به نحو خصوص يا عموم ، ثابت است ، گرچه خود آن عضو ، موجود و سالم است .
اينك معلوم شود كه در هفت صنف از منافع اعضا ، ديهاى معيّن ، به قرار زير ثابت شده :
صنف اوّل : قوّهء عاقله
كسى كه به واسطهء زدن يا خوراندن دوايى ، عقل انسانى را زايل كند ، ديهء كامل را ضامن
هامش
( 1 ) . در مطبوع از كتاب ، « قسم چهارم » آمده ؛ و همين گونه بعد از آن ، به همان شماره جلو رفته است و از قسم سوّم ، خبرى نيست ؛ فلذا اين مسئله ، سهو تلقّى گرديده و اصلاح شد .