[ بخش سوّم ] : قصاص [ و برخى مسايل مربوط با آن ]
« قصاص » اين است كه اولياى دم ، خون مقتول را به كشتن قاتل استيفا كنند ، يا خود مَجنى عليه ، مقابل جنايت وارده را از اعضاى جانى ، استيفا نمايد . « 1 » اولياى دم عبارتاند از طبقات وارثها كه اموال ميّت را ارث مىبرند ؛ طبقه اوّل اولاد و پدر و مادر ، طبقهء دوم اجداد و برادران و خواهران ، [ و ] طبقهء سوم عموها و عمّهها و دايىها و خالهها مىباشند ؛ و ترتيب اوليا در كتب فقهيّه ، مشروحاً نوشته شده [ است ] .
اولياى مقتول ، ذى حقّاند [ تا ] يكى از امور زير را دربارهء قاتل ، انتخاب كنند :
1 . قاتل را در عوض مقتول ، به عنوان قصاص ، بكشند .
2 . از كشتن صرفنظر كرده ، با گرفتن ديه و خونبها مصالحه نمايند . و اين قسم ، مشروط به رضاى قاتل است ، والّا اجبار او به دادن ديه ، صحيح نيست .
3 . او را عفو نموده ، بدون عوض ، رفع يد كنند .
و حكم قتل مشابه عمد و قتل خطايى ، در باب ديات ، خواهد آمد .
در كشتن عمدى ، فرقى بين اقسام آن نيست ؛ خواه به مباشرت باشد ، مانند سر بريدن ، خفه كردن ، سم در بدنش وارد نمودن ؛ يا به نحو سبّبيت ، مانند تير انداختن ، در ميان آب و آتش افكندن ، و از بلندى پرت كردن .
هامش
( 1 ) . قصاص ، در موارد قتل عمدى و جنايتهاى عمدى است ؛ رجوع شود به مسئلهء سوّم از موضوع سوم .