لغت :
قَهْر به معنى ذليل و خوار كردن ، و نَهْر به معنى راندن با شدّت .
[ ملزم شدن پيغمبر به لطف به مردم ]
تفسير :
پس يتيم را هرگز خوار و رانده مساز و با احسان و رأفت و عطوفت با ايشان رفتار كن .
يتيمى خود را به ياد داشته باش .
و حاجتخواه و سؤالكننده را به تشر زدن مران و محروم مساز .
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود :
لَا تَرُدُّوا السّائِلَ وَلَوْ بِشقِّ تَمْرَةٍ ؛
رد نكنيد سائل را اگرچه به نصف خرما باشد . « 1 » خداى متعال به حضرت موسى عليه السلام خطاب فرمويد :
يَا مُوسى ، أكْرِمِ السَّائِلَ إذَا أتَاكَ برَدٍّ جَميلٍ أوْ إعْطَاءٍ يَسير ؛
اى موسى ، اكرام كن سائل را زمانى كه آمد نزد تو به ردّ نيكو يا به دادن چيز كمى . « 2 » و نعمت پروردگارت را كه به تو ارزانى داشته بازگو كن .
بگو كه تو خود نخستين هديهء واجب الوجود به عالم امكانى ، و وسيلهء فتح دريچهء خلقتى ، و داراى انسانيت اتمّ و عقل اكمل و خُلق عظيم و ختم نبوّت و آيين جامع و قرآن جاويدان و قداست ذات و جانشينانى معصوم هستى .
در كتاب محاسن از حضرت حسين بن على عليهما السلام در تفسير اين آيه روايت شده كه فرمود :
أمَرَهُ أنْ يُحَدِّثَ بِمَا أنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ مِنْ دينِهِ ؛ « 3 »
فرمود : خداوند امر نموده او ( يعنى پيامبر ) را كه آنچه از دين حق به او انعام فرموده را حديث و بازگو نمايد .
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 96 ، ص 170 .
( 2 ) . كافى ، ج 8 ، ص 45 .
( 3 ) . محاسن البرقى ، ج 1 ، ص 218 .