خشنودى جدّ من آن زمان است كه هيچ موحّدى در جهنّم نماند . « 1 » ( آيهء 6 - 8 ) ( أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَاوَى * وَ وَجَدَكَ ضَآلًّا فَهَدَى * وَ وَجَدَكَ عَآلِلًا فَأَغْنَى )
تفسير :
بعد از آن كه برخى از نعمتهاى خود بر آن حضرت را ياد كرد مىفرمايد : اى پيغمبر ، آيا پروردگارت تو را كودكى يتيم نيافت ، پس در خانهء جدّ و عمويت جاى و پناه داد .
و يا آيا تو را يگانهء زمان نيافت پس جهانى را به دورت گرد آورد .
حضرت رسول صلى الله عليه و آله هنوز شش ماهه در شكم مادر بود كه پدر بزرگوارش حضرت عبد اللَّه رحلت نمود . و به روايت ديگر بعد از ولادت به اندك زمانى وفات يافت .
و چون حضرت دو ساله شد ، مادر محترمهاش آمنه از دنيا رفت و حضرت عبد المطّلب به شرف حضانت حضرت مشرف گشت و بعد از هشت سالگى عبد المطلب نيز رحلت نمود و به ابو طالب برادر عبد اللَّه منتقل شد . و هر يك از عبد المطلب و ابو طالب مانند پدرمهربان بودند و حضرت را به احسن وجه تربيت كردند .
و از حضرت صادق عليه السلام پرسيدند كه چرا پيغمبر را از پدر و مادر يتيم گردانيدند ؟ فرمود :
لِئَلّا يَكُون لِمَخْلُوقٍ عَلَيْهِ حَقٌّ
: تا هيچ مخلوقى را بر او حقى نباشد . « 2 » وَ وَجَدَكَ . . . : و تو را ناآگاه از معارف دينى يافت ، پس به وسيلهء وحى هدايت نمود .
يعنى ذاتاً علم و هدايت نداشتى و خدا تو را عالِم كرد و هدايت داد .
و تو را فقير و نيازمند يافت پس بىنياز كرد .
( آيهء 9 - 11 ) ( فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ * وَ أَمَّا السَّآلِلَ فَلَا تَنْهَرْ * وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبّكَ فَحَدّثْ )
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 5 ، ص 505 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 5 ، ص 505 .