كفران و حقناشناسى نموده ، و عاقبت آن وخيم است .
وَ هَدَيْنهُ . . . : و او را با دادن عقل و تأييد آن به فرستادن پيامبران و كتابهاى آسمانى به دو راه خير و شرّ و سعادت و شقاوت در دو بُعد مادى و معنوى هدايت نموديم .
[ عقبه چيست ؟ ]
( آيهء 11 - 17 ) ( فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ * وَ مَآ أَدْرَلكَ مَا الْعَقَبَةُ * فَكُّ رَقَبَةٍ * أَوْ إِطْعمٌ فِى يَوْمٍ ذِى مَسْغَبَةٍ * يَتِيمًا ذَا مَقْرَبَةٍ * أَوْ مِسْكِينًا ذَا مَتْرَبَةٍ * ثُمَّ كَانَ مِنَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ تَوَاصَوْاْ بِالصَّبْرِ وَ تَوَاصَوْاْ بِالْمَرْحَمَةِ )
لغت :
فكّ آزاد كردن . مسغبة يعنى قحطى و گرسنگى ، مصدر ميمى است .
مقربة نيز مصدر ميمى به معنى خويشاوندى . متربة يعنى شدّت نياز كه خاكنشين بودن كنايه از آن است . مرحمة مصدر ميمى به معنى رحمت و رحم كردن .
تفسير :
پس او گردنه و راه دشوار را بالا نرفته است .
و تو چه مىدانى كه راه دشوار چيست ؟ !
عقبه و راه دشوار كه انجام آن بر نفس مشكل ، و كنه ثواب آن براى انسانها معلوم نيست ، آزاد كردن بردهاى است .
يا طعام دادن در روز قحطى و گرسنگى مردم است ؛
به يتيمى كه خويشاوند باشد ؛
يا فقيرى خاكنشين .
اين كنايه است از شدّت احتياج و تنگدستى و درماندگى .