ابن بابويه رحمه الله در معانى الاخبار از حضرت باقر عليه السلام روايت نموده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود :
كُلُّ مُحَاسَبٍ مُعَذَّبٌ . فَقَالَ لَهُ قَائِلُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، فَأَيْنَ قَوْلُ اللَّهِ عز و جل :
فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا
؟ قَالَ : ذَاكَ العَرْضُ يَعنِى التصفّح .
هر كه را حساب كنند ، عذاب گرديده شود . پس كسى عرض كرد : يا رسول اللَّه ، پس فرمايش خدا كه فرموده « پس حساب شود حساب آسان » كجاست ؟ فرمود : آن تصفّح و گذشت و عدم سختگيرى در حساب است . « 1 » وَ يَنقَلِبُ . . . : و به سوى كسان خود در بهشت از ارحام و حور و غلمان با سرور و شادى باز مىگردد .
در منهج الصادقين از حضرت رسول صلى الله عليه و آله روايت شده است :
ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فيهِ حَاسَبَهُ اللَّهُ حِسَاباً يَسيراً ، وَأدْخَلَهُ الْجَنَّةَ بِرَحمَتِهِ . قيل : ما هُنَّ يا رسولَ اللَّهِ ؟ قال : تُعْطى مَنْ حَرَمَكَ ، وَتَصِلُ مَنْ قَطَعَكَ ، وَتَعْفُو عَمَّنْ ظَلَمَكَ ؛
فرمود : سه خصلت است كه در هر كس باشد ، خداى متعال او را به حساب آسان محاسبه كند و داخل بهشت فرمايد . گفتند : كدام است يا رسول اللَّه ؟ فرمود : 1 - عطا كنى به كسى كه تو را محروم كرده باشد . 2 - صله و پيوند كنى با كسى كه از تو بريده باشد . 3 - عفو كنى و درگذرى از كسى كه به تو ظلم نموده باشد . « 2 » ( آيهء 10 - 12 ) ( وَ أَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتبَهُو وَرَآءَ ظَهْرِهِى * فَسَوْفَ يَدْعُواْ ثُبُورًا * وَ يَصْلَى سَعِيرًا )
لغت :
ثبور يعنى هلاكت . يَصْلى فعل مضارع يعنى ملازم سعير و آتش مىشود .
هامش
( 1 ) . معانى الاخبار ، ص 262 در بحار ، ج 7 ، ص 263 در بارهء جملهء آخر اين حديث توضيحى داده شده است .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 10 ، ص 192 .