( آيهء 5 - 10 ) ( أَمَّا مَنِ اسْتَغْنَى * فَأَنتَ لَهُو تَصَدَّى * وَ مَا عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّى * وَ أَمَّا مَن جَآءَكَ يَسْعَى * وَ هُوَ يَخْشَى * فَأَنتَ عَنْهُ تَلَهَّى )
لغت :
تصدّى در اصل « تتصدى » بوده يعنى توجّه مىكنى .
تفسير :
امّا كسى كه ثروتمند است يا خود را ثروتمند و بىنياز مىپندارد ؛
پس تو با او با استقبال و گرمى برخورد مىكنى ؛
در حالى كه بر تو مسؤوليتى نيست از اين كه او پاكى نپذيرد و اسلام نياورد .
و امّا كسى كه به نزد تو آمده كوشش در هدايت و طلب خير دارد ؛
در حالى كه از خداى خود مىترسد ؛
پس تو از توجّه به او به ديگران مىپردازى .
تنبيه : اين مطلب محقّق است كه مقام شامخ حضرت رسول صلى الله عليه و آله اعلى و اجلّ است از خطا ؛ زيرا معصوم [ است ] و به هيچ وجه خلاف رضاى خدا از او صادر نمىگردد . بنابراين آنچه نقل شده كه اين آيات دربارهء آن حضرت نازل شده از درجهء اعتبار ساقط است :
چون همانطور كه سيّد مرتضى علم الهدى رحمه الله در تنزيه الانبياء فرموده : ظاهر آيه دلالت ندارد بر توجّه خطاب به پيامبر ، و نيست در آيه چيزى كه دلالت كند بر آن كه خطاب به آن حضرت باشد . بلكه خبر محض است و تصريح نشده به كسى كه خبر داده شده از او و با تأمّل ، انسان در مىيابد كه خطاب به غير پيامبر است .
زيرا وصف شده به عبوس و اين از صفات پيغمبر نيست ، نه در قرآن و نه در خبرى كه با دشمنان چنين نموده باشد ، چه برسد به كسى كه براى هدايت نزد او آمده است .
و نيز وصف اقبال به اغنيا و اعراض از فقرا هم از چيزهايى است كه حضرت از آن
تفسير روان (فارسى) — صفحة 387
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٨٧