بيان فرمايد . « 1 » وَ اللَّهُ أَنبَتَكُم . . . : و خداوند شما را از زمين به رويشى خاص رويانيد ( از مواد خاكى تا انسان شدن رويشى است به طرز حركت جوهرى كه در علم فلسفهء الهى بيان شده است ) .
ثُمَّ يُعِيدُكُمْ . . . : سپس جسم شما را پس از مرگ در دل زمين - يعنى قبر - باز مىگرداند و باز به طريق خاصى در روز قيامت براى حساب و پاداش و كيفر از قبر بيرون مىآورد . ( در روز قيامت ذرات متلاشى شدهء جسم انسان را جمع كرده به شكل دنيوى آن درمىآورد و روح را در آن وارد و او را زنده مىكند .
( آيهء 19 و 20 ) ( وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ بِسَاطًا * لّتَسْلُكُواْ مِنْهَا سُبُلًا فِجَاجًا )
لغت :
بساط فرش گسترده و پهن شده . سبل جمع « سبيل » به معنى راه . فجاج جمع « فجّ » به معنى وسيع ، يا شكاف ميان دو كوه .
تفسير :
و خداوند ، زمين را براى شما فرشى گسترده قرار داد به طورى كه در آن توان آرام يافت و اين طرف و آن طرف شد ، مانند اين طرف و آن طرف شدن شما بر بساط و فرش .
تا در آن براى اهداف زندگى خود راههاى وسيع صحرايى ، و ميان كوهها را بپيماييد .
حضرت نوح عليه السلام با گفتار خود كه در اين آيات ذكر شد ، اقسام نعمتهاى الهى را ذكر نمود تا مردم را متوجه كند كه خداوند مستحق و سزاوار پرستش و ستايش است نه غير او .
و اوست كه عالم است به مصالح ايشان و اوست مدبِّر احوال ايشان طبق آنچه حكمت الهى است . پس واجب است كه اين نعمتهاى جليله را به كفر و جحود مقابله نكنند ؛ لكن آنها تفكّر و تأمّل ننمودند تا دريابند ، و رؤساى آنان پيروان خود را بيشتر اغوا و اضلال كردند
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 3 ، ص 112 و 113 .