لغت :
يبلو فعل مضارع يعنى امتحان كند .
[ هدف از آفرينش انسان ]
تفسير :
همان خدايى كه مرگ و زندگى را براى شما آدميان پديد آورد - يا مرگ در دنيا و زنده شدن بعد از مرگ را قرار داد - تا شما را بيازمايد كه كدامتان نيكوكارتريد ؟ يعنى در دوران زندگى خود براى پس از مرگ خود در انجام اعمال صالحه و شايسته بهتر و نيكوتريد ، يا اعمال شايستهء نيكوتر را انتخاب كرده و انجام مىدهيد ، يا عمل كدام يك از شما از حيث اخلاص و كيفيت بهتر و بيشتر است ؟ و اوست مقتدر شكستناپذير و آمرزندهء هر كسى كه توبه كند يا مورد لطف و فضل او قرار گيرد .
در مجمع البيان از حضرت رسول صلى الله عليه و آله روايت شده :
أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا : يعنى :
أيّكم أحسن عقلًا
؟ ثم قال :
أتَمُّكُمْ عَقْلًا ، وَأشَدُّكُمْ للَّهِ خَوفاً ، وَأحْسُنُكُمْ فيما أمَرَ اللَّهُ بِهِ وَنَهى عَنْهُ نَظَراً وَانْ كَانُوا أقَلَّكُمْ تَطَوُّعاً « 1 »
: نيكوكارترين شما ( در واقع ) تمامترين شما در عقل ، سختترين شما در ترس از حضرت بارى ، و نيكوترين شماست در نظر و فكر در آنچه خدا امر فرموده به آن و نهى نموده از آن . . . .
و در روايتى « 2 » ديگر است كه : حضرت رسول دو آيهء اولى اين سوره را تلاوت كرد و سپس فرمود : تا بيازمايد شما را كدام نيكوتر است از حيث عقل ، و با ورعتر است از محرّمات ، و شتابندهتر است در اطاعت خدا ؟
( آيهء 3 ) ( الَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَموَ تٍ طِبَاقًا مَّا تَرَى فِى خَلْقِ الرَّحْمنِ مِن تَفوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِن فُطُورٍ )
هامش
( 1 ) . نور الثقلين ، ج 5 ، ص 380 ، ح 12 و مجمع ، ج 5 ، ص 322 .
( 2 ) . مجمع البيان ، ج 5 ، ص 322 ذيل آيهء شريفه .