مانند كسى است . . .
[ چهار نهر بهشت و حميم دوزخ ]
تفسير :
صفت بهشتى كه پرهيزكاران به آن وعده داده شدهاند اين چنين است كه در آن نهرهايى است از آبى كه طعم و بويش برنگشته ، و نهرهايى از شير كه طعمش تغيير نكرده و ترش و فاسده نشده ( بر خلاف شيرهاى دنيا كه با گذشت مدتى فاسد مىشود ) ، و نهرهايى از شراب كه سراپا لذّت است براى نوشندگان ، بدون اين كه رنج و مستى و آسيبى داشته باشد و نهرهايى از عسل تصفيه شده و خالص .
و براى آنها در آن جا از هر گونه ميوهاى كه بخواهند با طعم لذيذ و بوى خوش هست . و نيز آمرزش گناهان از جانب پروردگارشان ( يعنى خداى منّان گناهان آنان را بپوشاند و يا گناهان را از ياد آنها ببرد تا ياد كردن آنها موجب نقص عيش و لذّت آنها نگردد ) .
آيا اينان مانند كسانىاند كه در آتش جهنّم جاودانهاند و آبى جوشان به آنها خورانده شود كه رودههايشان را پاره پاره كند .
بيان : خداى تعالى از راه لطف و مرحمت ، بندگان را به گونهاى ديگر به طريق استفهام انكارى ارشاد فرمايد كه آيا كسى كه در بهشت متنعّم به انواع نعم از اطعمه و اشربه و فواكه كه شمهاى از آن ذكر شد مىباشد مانند كسى است كه در جهنّم مبتلا به اقسام عذاب است كه از جملهء آن آب جوشى است كه از شدّت حرارت تمام امعا و احشا را پاره پاره كند ؟ و البته شخص عاقل حكم نمايد كه اين دو هرگز مساوى نخواهند بود . بنابراين متديّن را وا مىدارد كه دار نعيم را بر دار جحيم اختيار نمايد .
( آيهء 16 ) ( وَ مِنْهُم مَّن يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذَا خَرَجُواْ مِنْ عِندِكَ قَالُواْ لِلَّذِينَ أُوتُواْ الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ ءَانِفًا أُوْللِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَ اتَّبَعُواْ أَهْوَآءَهُمْ )