راه راست من ؛ پس ، از آن پيروى كنيد . و از راهها [ ى ديگر ] كه شما را از راه وى پراكنده مىسازد پيروى مكنيد . اينهاست كه [ خدا ] شما را به آن سفارش كرده است ، باشد كه به تقوا گراييد . ) و اين كمالات ، مترتب است بعضى بر بعضى ، تا كمال متقدّم طى نشود ، به متأخّر منتقل نتوان شد چنان كه در سفر صورى چنين است . »
- منازل اين سفر ، صفات حميده و اخلاق پسنديده است كه احوال و مقامات روح است از هر يك به ديگرى كه فوق آن است منتقل مىشود به تدريج ، منزل اول يقظه است كه آگاهى است و منزل آخر توحيد است كه مقصد اقصى است از اين سفر .
- مسير اين سفر جدّ تمام است ، در قطع اين منازل به مجاهده و رياضت نفس ، به عمل به فرايض و سنن و آداب و مراقبه و محاسبه نفس آناً فآناً و لحظةً فلحظةً و هموم را واحد گردانيدن و منقطع به حق شدن و زاد اين سفر تقوى است ،
وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى
« 1 » ؛ ( و براى خود توشه برگيريد كه در حقيقت ، بهترين توشه ، پرهيزگارى است . ) تا دل مستعدّ فيضان معرفت گردد ،
وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ يُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ
« 2 » ؛ ( و از خدا پروا كنيد ، و خدا [ بدين گونه ] به شما آموزش مىدهد . ) و راحله اين سفر بدن است و قوى آن تا صحّت بدن و قوّت قوى نباشد كارى نتوان ساخت ، پس تحصيل معاش از اين جهت ضرورى است و طلب فضول آن هم مانع از سلوك است و دنياى مذموم هم عبارت از آن است .
- رفيقان اين سفر علما و صلحا و عبّاد سالكند كه يكديگر را ممّد و معاونند و راهنماى اين راه پيغمبر - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - و ساير ائمه معصوميناند كه خود ، اين راه را رفتهاند و امت را به تأسى خود فرمودهاند :
لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ
. . .
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ
؛ ( به تحقيق در رسول خدا براى شما الگوى نيكويى
هامش
( 1 ) . سورهى بقره ، آيهى 197 .
( 2 ) . سورهى بقره ، آيهى 282 .