بياورى كه اعدا عدوّ تو نفس توست كه سرمايه تو در دست تصرف او است و متصرف در اركان وجود توست با شياطين خارجيه كه اصدقاى او و شركاى او هستند ، پس بايد تو خيلى باهوش باشى ، وقتى صبح مىكنى چند كار بر تو لازم است : اول مشارطه ، دوم مراقبه ، سوم محاسبه ، چهارم معاتبه ، [ تفصيل اين امور در نامههايى كه در كتاب تذكرةالمتقين وى ذكر شده است ] .
- وصول به سعادت ابديت ، به فقر ، آسانتر و سهلتر است .
- اگر با مجاهده نفس در مقام عمل راه مىروى ، هنيئاً لك و اگر خدا نكرده نكبت ، چاك گريبانت را گرفته و در عمل تكاسل ورزيدى و نتوانستى به عمل پيش به روى ، لااقل گدايى را از دست مده ، به تضرع و زارى بكوش ، در خلوات به دروغى بچسب تا به راستى پيوندد .
- حصول اين مطالب التفاتات خاصّه و انعامات مخصوصه لازم دارد و اگر كسى گويد مطلب چنين است ، التفاتات خاصّه خدمات مخصوصه و آداب مخصوص هم چون بىخوابى شب ، روزه روز ، نالههاى دلسوز ، پريدن رنگ ، تپيدن دل ، اعتقال لسان ، اضطراب مفاصل و اعضا ، تحمل از خلق ، مراعات تمام آداب با معشوق ، بذل مال و جان و اختيار و غير از اينها را لازم دارد ، كدام يك را طى كردهاى كه توقّع محروميت اسرار و قابليت انعامات خاصه را مىنمايى ؟ تو برو اين گونه توقّعات را از خواب نوشين سحر و لقمه چرب سر شب و از بىمبالاتى روز و از معاشرت نااهل و از ميل به هوى و هوس داشته باش ، كار نازك است ! گفتهاند : تا زر ندهى زورت ندهند ، تا سر نسپارى سرّت نسپارند ، تا اختيار را نگذارى ، مختار مطلقت نكنند ، تا رشته از كائنات نبرى ، رشته محبتت نپيوندند .
اين است كه گفته شده :
نازكان را سفر عشق حرام است حرام * كه در اين ره به هر گام خطرى نيست كه نيست