- دنيا بازار تجارت طالبان حقّ است و سرمايه اين تجارت ، عمر است . پس قدر منزل دنيا مخلصان دانند و قيمت جوهر عمر ، عارفان شناسند كه به نور يقين دانستهاند كه هر كه اين جا كسب سعادت نكرد آن جا محروم است و هر كه اين جا خلعت كمال نپوشيد آن جا معدوم است و هر كه اين ديده دل به كحل عرفان روشن نكرد آن جا كور است
وَ مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمى وَ أَضَلُّ سَبِيلًا
« 1 » ؛ ( و هر كه در اين [ دنيا ] كور [ دل ] باشد در آخرت [ هم ] كور [ دل ] و گمراهتر خواهد بود . )
- بدان كه دنيا رباطى است بر سر باديهى قيامت كشيده و منزلى است در بيابان ازل و ابد گسترده تا مسافران حضرت صمديّت كه از بيابان عالم ارواح به قرارگاه صحراى قيامت سفر كنند ، در اين منزل فرود آيند و از اين جا زاد سفر آخرت بردارند و به تدبير سفر بىنهايت مشغول شوند .
- سنّت الهى چنان رفته است كه هرنعمتى از نعمتهاى دنيوى را قرين محنتى سازد و هر دولتى را مشوب به آفتى گرداند تا مدبران جاهل به دوام نعمت طاغى نشوند و مغروران غافل به امتداد دولت ياغى نگردند . . . پس به حقيقت بلا و عنا و محنت اعدا ، تازيانهاى است كه حضرت جبّار هيمه صفتانِ غافلِ جاهل را بدان مؤدّب مىدارد و ديو سيرتان جاهل را بدان از راه جفا به بساط وفا مىآورد و قفل انس دنيوى را كه مادّه شقاوت است از دل مؤمنان صادق برمىدارد .
شعر
- در ره حقّ خواهى در منزل رسى * توشه او خوف و تسليم و رضاست
تكيه بر اميد و بيم خود مكن * فضل ايزد هم تو را خوف و رجاست
بگذر از فكر خود و يارى طلب * دين و دل بگذار و دلدارى طلب
من نمىگويم طلب كن اين و آن * اين و آن بگذار يا آنى طلب
هامش
( 1 ) . سورهى اسراء ، آيهى 72 .