( 1178 ) ابوعبدالرّحمان ، حاتم ابن علوان [ عنوان ] اصم
صاحب زهد و عبادت و مراقبت و محاسبت و رياضت و ادب و ورع است . وى از دنيا روگردان بود و با شقيق بلخى « 1 » مصاحبت داشت . سال 237 در خراسان از دنيا رفت .
گفتار
- « من ادّعى خشية اللَّه - تعالى - من غير ورَع عن محارمه ، فهو كذّاب ؛ و من ادّعى حبّ الجنّة من غير إنفاق ماله فى طاعة اللَّه ، فهو كذّاب ؛ و من ادّعى محبّة النّبىّ - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - من غير محبّة الفقر ، فهو كذّاب . »
كسى كه بدون پرهيز از محرمات الهى ادّعاى ترس از خداوند متعال را بكند ، دروغگوست و كسى كه بدون انفاق مالش در طاعت خداوند ادّعاى دوستى بهشت را بكند ، دروغگو مىباشد و كسى كه بدون محبت فقر و ندارى ادّعاى دوستى پيامبر اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - را بكند ، دروغگو مىباشد .
- « من أصبح و هو مستقيم فى أربعة أشياء ، فهو يتقلّب فى رضا اللَّه ؛ أوّلها الثّقة باللَّه ، ثمّ التوكّل ، ثمّ الإخلاص ثمّ المعرفة . والأشياء كلّها تتمّ بالمعرفة . »
كسى كه صبح كند در حالى كه در چهار چيز استقامت داشته باشد ، پس او در خشنودى خداوند بسر مىبرد : اول اطمينان به خداوند ، سپس توكّل ، سپس اخلاص ، سپس معرفت و تمامى اشياء به معرفت تمام مىشود .
- « تعاهَد نفسك فى ثلاث مواضع : إذا عملتَ ، فاذكر نظر اللَّه تعالى عليك ؛ و إذا تكلّمتَ ، فانظر سِمع اللَّه منك ؛ و إذا سكت ، فانظر علم اللَّه فيك . »
خويش را در سه جايگاه متعهد كن : هر كارى كه مىكنى ، به ياد نظر خداوند متعال بر خودت باش و وقتى سخن مىگويى ، بدان كه خداوند مىشنود و هنگامى كه ساكت
هامش
( 1 ) . وى از قدماى مشايخ خراسان و اهل بلخ بوده .