« يعنى بالعلمآء ، مَن صدّق فعلُه قولَه ، و من لم يصدِّق فعلُه قولَه ، فهو ليس بعالمٍ . »
حضرت صادق - عليه السّلام - فرمود : مراد از علما ، كسانى هستند كه علمشان گفتارشان را تصديق كند ، و هر كس عمل او گفتارش را تصديق ننمايد ، عالم نيست .
توضيح اين كه : علم چه متعلّق به اعتقاد باشد و چه به اعمال ، تأثير عظيم در نفْس دارد ؛ چه آن نورى است كه باعث مشاهده مىشود و جناح عروج به مرتبه روحانييّن است . و چون به اين مرتبه رسيد ، مشاهده مىكند عظمت الهى را و صفات جمال و كمال و قدرت او را و به هم رسد در او آتش خوف و خشيّت ، و مىسوزاند صفات ذميمه را ، كه از لوازم بشريّت است ، و شعاع او منعكس به ظاهر مىشود ، و به جهت مناسبت باطن و ظاهر ، پس روشن مىشود هر عضوى از ظاهر آن ، پس در عمل مىآيد .
- در ذيل روايتى كه از حضرت رضا - عليه السّلام - نقل شده كه :
« من علامات الفقه ، ألحلمُ والصَّمتُ . »
از نشانههاى فقه و فهم دقيق ، حلم و بردبارى ، و صمت و سكوت است .
مراد از حلم اجتناب از حركت اعضاء است به آن چه سزاوار نيست ، چون ضرب و فحش و جدال و نزاع ؛ و مراد از صمت سكوت غير لايق ، از سخنان لاهيه و لاغيه ، اگر چه مباح باشد . و سِرّ آن آن است كه بعد از اشتعالِ شعلهى آتش علم ، همّى نمىماند ، مگر عروج به عالم قدس و تهيّهى سفر آخرت و ترك موانع آن ، و امور مذكوره از موانعند ؛ و از اين جهت حضرت رسول - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - فرموده :
« لايستقيم إيمانُ عبدٍ حتّى يستقيم قلبهُ ، و لايستقيم قلبهُ ، حتّى يستقيم لسانهُ . »
ايمان بنده استوار نمىگردد تا اين كه دلش استوار گردد ، و دلش ثابت و استوار نمىشود تا اين كه زبانش استوار و راست باشد .
- علم بر دو قسم است : مقصود فى نفسه ، و آن نورى است كه در قلب ظاهر
پاسداران حريم عشق (زندگانى وكلمات عرفا) (فارسى) — صفحة 92
مساهمون: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص٩٢