باطنه إلى العطآء من الخلق ، لم يزل محروماً ؛ و من استعان على أمر به غير اللَّه ، لم يزل مخذولًا . »
هر كس به غذا و خوراك سير شود ، هميشه گرسنه است و هر كس نيازىاش به مال و دارايى باشد ، همواره فقير است و هر كس ميل درونى به عطا و بخشش خلق داشته باشد ، پيوسته محروم خواهد بود و هر كس بر امرى غير خدا كمك جويد هميشه بىيار و ياور خواهد بود .
- هر نعمتى كه شكرش را به جاى آورى زوال نيابد و چون كفر كنى پايدار نماند و چون بنده به حقيقت يقين به كمال رسد ، بلا نزدش نعمت گردد .
- اصلِ سياست ، كم خوردن و كم گفتن و تركِ شهوات كردن است .
- صحّت بندگى ، در فنا و بقا است .
- فاضلترين كارها آن باشد كه به علم پيوسته شود .
- صدق ، موافقت حق است در سرّ و علانية .
- چون بنده به حقيقت يقين به كمال رسيد ، بلا نزد او نعمت و رخا مصيبت گردد .
- بنده چون از خود فانى شود ، به حق باقى گردد ، و ناچار به هيچ نامش نخواند إلّا عبد :
فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى
« 1 » پس وحى فرمود به بندهاش آن چه را كه وحى نمود .
- متوكّل به درستى و حقيقت ، آن است كه رنج و موؤنت خود از خلق بازگرفته باشد ، نه از آن چه به دو رسد شكايت سردهد و نه از كسى كه وى را منع مىكند بدگويى نمايد ؛ زيرا نبيند منع و عطا مگر از خداى تعالى .
- اهل توكّل را در حقايقِ توكّل ، اوقاتى است كه اگر در آن حال بر آتش بروند خبر نيابند و اگر ايشان را در آن حالت در آتش اندازند هيچ مضرّت به ايشان نرسد و اگر تير بر ايشان زنند ايشان را مجروح گردانند ، الم نيابند و نيز وقتى باشد كه اگر پشهاى ايشان
هامش
( 1 ) . سورهى نجم ، آيهى 10 .