استطاعت باللَّه ، نه مع اللَّه و نه دون اللَّه
587 . « لِعبايَةَ بنِ رِبعىٍّ وقد سئَلَه عن الْاسْتِطاعة الّتى نقومُ ونَقْعُد و نفْعَلُ : إنّك سألْتَ عن الْاسْتِطاعة ، فهلْ تَملِكُها من دون اللَّهِ أو مع اللَّهِ ؟ فسكَت عبايةُ : فقال لهُ أميرُ المؤمنينَ - عليهالسّلام - : إن قلتَ تملِكُها مع اللَّهِ ، قتلَتُك ، وإن قلت تملِكُها دونَ اللَّهِ ، قتَلتُك . فقال عبايَةُ :
فما أقولُ ؟ قال - عليهالسّلام - : تَقول إنّك تملِكُها بِاللَّه الّذى يملِكُها من دونك ، فإن ملَّككَ إيّاها ، كان ذلك من عَطائه ، وإن سَلَبكها ، كان ذلك من بَلائه ، فهو المالِكُ لِما ملَّكَك والقادِرُ على ما عليه أقدَرَك . » « 1 »
اميرمؤمنان - عليهالسّلام - در پاسخ به عباية بن ربعى كه در مورد نيرويى كه با آن مىايستيم و مىنشينيم و كار انجام مىدهيم از ايشان پرسيده بود ، فرمود : آيا اين نيرو را با خدا دارا مىباشى يا بدون او ؟ عبايه چيزى نگفت . حضرت فرمود : اگر مىگفتى با خدا ، داراى اين نيرو مىباشم ، تو را مىكشتم و نيز اگر مىگفتى بدون او ، باز تو را مىكشتم . عبايه عرض كرد : پس چه بگويم ؟ حضرت فرمود : بگو : من مالك اين نيرو هستم با خدايى كه تنها او مالك آن است ، حال اگر خداوند تو را مالك اين نيرو كرد ، اين از بخشش اوست و اگر آن را از تو گرفت از آزمايش اوست ؛ او مالك چيزى است كه به تو مىدهد و توانا بر چيزى است كه تو را بر آن توانا مىسازد .
كلام ؛ بهترين و بدترين مخلوق !
588 . « سُئِل - عليهالسّلام - : أىُّ شئٍ ممّا خلَق اللَّهُ احسَنُ ؟ فقال - عليهالسّلام - : الكلامُ . فقيل : أىُّ شىءٍ ممّا خلَق اللَّهُ أقبَحُ ؟ قال : الكلامُ . ثمّ قال : بِالكلام ابيَضَتِ الوجوهُ وبِالكلام اسودَّتِ الوجوهُ . » « 2 »
از حضرت - عليهالسّلام - پرسيدند : در بين آفريدههاى خداوند كداميك زيباتر و نيكوتر است ؟ فرمود : سخن .
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 51 ، حديث 83 .
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 55 ، حديث 101 .