تقسيم سه گانه اعمال
583 . « الأعمالُ ثلاثةٌ : فرايض وفضائلُ ومَعاصى . فأمّا الفَرائضُ ، فبِأمر اللَّهِ ومَشيَّتِه و بِرضاه وبِعلمه وبِقَدَره ، يعمَلُها العبدُ ، فَينجو مِن اللَّه بِها ؛ وأمّا الفضائلُ ، فليس بِأمراللَّهِ ؛ لكن بِمشيَّته و بِرضاه وبِعلمه و بِقدره ، يعمَلُها العبدُ ، فُيثابُ عليها ؛ وأمّا المَعاصى ، فليسِ بامر اللَّهِ ولا بِمشيَّته ولابِرضاه ، لكن بِعلمه و بِقدره ، يُقدِّرها لِوقتها ، فَيضعَلُها العبدُ بِاختياره ، فَيعاقِبُه اللَّهُ عليها ، لأنّه قدنَهاه عنها ، فلم يَنتَهِ . » « 1 »
اعمال سه گونهاند : واجبات و فضيلتها و گناهان ، واجبات به فرمان الاهى و خواست و رضا و علم و اندازهگيرى اوست ؛ بنده به واجبات عمل مىكند و با آن از كيفر خداوند رهايى مىيابد ولى فضيلتها به فرمان الاهى نمىباشند ، بلكه به خواست و رضايت و علم و اندازهگيرى او مىباشد و بنده با آراسته شدن به آنها ، سزاوار پاداش الاهى مىگردد و اما گناهان نه به فرمان الاهى است و نه به خواست و خشنودى او ، بلكه به علم و اندازهگيرى او مىباشد ، بدين گونه كه خداوند براى آنها زمان خاصّى معين مىكند و بنده با اختيار خود آنها را انجام مىدهد و گرفتار كيفر الاهى مىگردد ؛ زيرا خداوند بنده را از گناهان بازداشت ، ولى او نپذيرفت و انجام داد .
لزوم درخواست يقين و عافيت
يا أيهّا « الناسُ ! سَلوا اللَّهَ اليقينَ وارغَبوا إليه في العافية ؛ فإِنّ أجلَّ النَعمِ العافيةُ ، وخيرَ ما دامَ في القلب اليقينُ ، والمَغبونُ مَن غُبِن دينُه ، والمَغبوطُ من حسُن يقينُه . » « 2 »
اى مردم ! از خداوند يقين بخواهيد و عافيت درخواست كنيد ؛ چون عافيت بالاترين نعمت است و تا زمانى كه در قلب ، يقين باشد مايه خير و بركت است و زيانكار و فريب خورده آن است كه دينش گرفتار زيان و فريب گردد و آن كس مورد غبطه است كه يقينش نيك و زيبا باشد .
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 75 ، ص 45 ، حديث 56 .
( 2 ) . همان .