رَقَبَتِهِ ، وَ الْعَفْوَ عَمّا فى رِبْقَتِهِ . » « 1 »
و از تو توبه ، بازگشت نيك ، بركندن از گناه بزرگ ، آزادى از آتش جهنم و عفو و گذشت آن چه را كه بر عهدهى او است ، درخواست مىكند .
سوگند به معصوم - عليهالسّلام - علامت عظمت حاجت
از بيان فرمودن امام - عليهالسّلام - حوايج فوق و حوايج ديگرى كه ذكر آن را ننموديم ، معلوم مىشود قسم دادن خداوند متعال به آن دو وجود شريف ، براى برآورده شدن مسألتهاى ياد شده بوده و اين خود به عظمت حوايج ذكر شده اشاره دارد .
مراد از توبه ، و « حُسْنَ الأَوبَةِ » در دعا
امّا اين كه مراد از توبه چه توبهاى است ؛ توبه خداوند به بنده و يا توبه بنده به خدا ؟ گمان مىشود مراد ، مورد اوّل باشد ؛ زيرا تا خداوند به بندهاش رجوع نكند ، ممكن نيست وى بتواند به او سبحانه رجوع كند . سياق جمله : « يَسْأَلُكَ التَّوْبَةَ » و جملههاى بعدش مىتواند شاهد بر اين معنى باشد .
و مراد از « حُسْنَ الْأَوْبَةِ » و رجوع نيكو ، همان توبهى نصوح باشد كه خداوند مىفرمايد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ
« 2 »
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، به درگاه خدا توبهاى راستين كنيد ، اميد است كه پروردگار من ، بدىهايتان را از شما بزدايد .
و منظور از « وَ النُّزُوعَ عَنِ الْحَوْبَةِ » - كه كنده شدن از بدىها و گناهان « حوبه » ناميده مىشود - قرار گرفتن به تمام وجود در طاعت الهى و بندگى خالصانه است ؛ كه در نتيجه آن ، بنده خويش را از آتش در همين جهان به تمام معنى آزاد مىنمايد ، چنان كه فرموده
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 647 .
( 2 ) . سورهى تحريم ، آيهى 8 .