مظاهر عالم هستى و جنبه ملكى آنان ، توجّهشان به معانى و ملكوت و اسماء و كمالات الهى - كه بدان ظهور يافتهاند - انعطاف پيدا كرده و او را به آنها مىخوانند ، چنان كه فرموده شده « أَسْأَلُكَ بِمَعانِى جَمِيعِ ما يَدْعُوكَ بِهِ وُلاةُ أَمْرِكَ » و تقاضاى ديگران نيز يافتن چنين توجهى به مظاهر عالم مىباشد كه خود ، شرافتى براى اهل ايمان است . از همين جا روشن مىشود ، چرا معناى سوّم را در احتمالات گذشته ، در بيان « معانى » اختيار نموديم ؛ زيرا خداوند متعال و معصومين - عليهمالسّلام - مىخواهند بشر به كمالات والاى انسانيّت - كه شهود ملكوت عالم هستى است - راه يابند .
از بيانات فوق ، معناى « ما يَدْعُوكَ » كه اشاره اجمالى است به آن چه در دعاهاى ديگر حضرت كه حقّ سبحانه را با اسماى بسيار مىخوانند و در واقع ، مشهود خويش را با ديدن مظاهر از ملكوتشان اظهار مىنمايند ، بىآن كه اسماى الهى را جداى از ذاتش بدانند . خداوند متعال نيز همين معنى را از آنان - عليهمالسّلام - و تابعينشان مىخواهد ، آن جا كه مىفرمايد :
- وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى فَادْعُوهُ بِها وَ ذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمائِهِ
« 1 »
و نامهاى نيكو به خدا اختصاص دارد ؛ پس او را با آنها بخوانيد و كسانى را كه در مورد نامهاى او به كژى مىگرايند ، رها كنيد .
- أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى
« 2 »
هر كدام را بخوانيد ، براى او نامهاى نيكوتر است .
- اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى
« 3 »
خدايى كه جز او معبودى نيست [ و ] نامهاى نيكو به او اختصاص دارد .
- هُوَ اللَّهُ الْخالِقُ الْبارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى
« 4 »
اوست خداى خالق نوساز صورتگر [ كه ] بهترين نامها [ و صفات ] از آنِ اوست .
هامش
( 1 ) . سورهى اعراف ، آيهى 180 .
( 2 ) . سورهى اسراء ، آيهى 110 .
( 3 ) . سورهى طه ، آيهى 8 .
( 4 ) . سورهى حشر ، آيهى 24 .