مواجهه ملكوت شخص با وجه الهى
مواجه نمودن بنده وجه خويش را با وجه الهى و البته نمىتوان گفت : مراد از وجه ، صورت ظاهر و مظهريّت انسان مىباشد با وجه الهى ؛ زيرا بايد از نظر تجرّد ميان آن دو ، مناسبتى باشد و آن مناسبت همان مواجهه جنبهى ملكوتى شخص است با وجه الهى در وقت ذبح و وجه الهى ، جز ملكوت شخص كه ذات و نامها و صفات اويند نمىباشد ؛ پس مراد ، همان توجّه نمودن مؤمن است در حين ذبح به ملكوت و فطرت خود و يا ملكوت گوسفند ؛ زيرا خداوند مىفرمايد :
- قُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ
« 1 »
بگو : فرمانروايى هر چيزى به دست كيست ؟
- فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ
« 2 »
پس [ شكوهمند و ] پاك است آن كسى كه ملكوت هر چيزى در دست اوست .
از اين روست كه بلافاصله جمله : « حَنِيفاً مُسْلماً ، وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ » فرموده شده ؛ تا گمان دو بودن ملكوت ، توهّم نشود و علاوه ، كمالاتش - تباركوتعالى - كه ملكوت و اسماى اويند ، جدا از ذاتش به نظر نيايد و ذبح كننده از مايه معنوى توحيدى كه در روز عيد گرفته ، جدا نگردد و به تمام معنى توجّهش به جهت عالم امرى و ملكوتى خود و آن حيوان باشد ، بلكه خود را هم در ميان نبيند .
البّته گفتار اين دعا نسبت به علىّ - عليهالسّلام - در وقت ذبح ، اظهار مشهود حضرت مىباشد .
تنها مشكل ، اظهار معناى فوق براى تابعين آن جناب است كه درك و يا شهود آن معانى را نكردهاند و مىتوان گفت : اينان هم تا بينايى باطنى برايشان حاصل نگشته ، آن كلام را به حساب اخبار از واقع امر بيان مىنمايند .
هامش
( 1 ) . سورهى مؤمنون ، آيهى 88 .
( 2 ) . سورهى يس ، آيهى 83 .